Σε γνωρίζω από την κόψη

του σπαθιού την τρομερή,

σε γνωρίζω από την όψη

που με βία μετράει τη γη.

2

Απ’ τα κόκαλα βγαλμένη

των Ελλήνων τα ιερά,

και σαν πρώτα ανδρειωμένη,

χαίρε, ω χαίρε, Ελευθεριά!

3

Εκεί μέσα εκατοικούσες

πικραμένη, εντροπαλή,

κι ένα στόμα ακαρτερούσες,

έλα πάλι, να σου πεί.

4

‘Αργειε νάλθει εκείνη η μέρα,

κι ήταν όλα σιωπηλά,

γιατί τά ‘σκιαζε η φοβέρα

και τα πλάκωνε η σκλαβιά.

5

Δυστυχής! Παρηγορία

μόνη σού έμενε να λές

περασμένα μεγαλεία

και διηγώντας τα να κλαις.

6

Και ακαρτέρει και ακαρτέρει

φιλελεύθερη λαλιά,

ένα εκτύπαε τ’ άλλο χέρι

από την απελπισιά,

7

Κι έλεες: Πότε, α, πότε βγάνω

το κεφάλι από τσ’ ερμιές;.

Και αποκρίνοντο από πάνω

κλάψες, άλυσες, φωνές.

8

Τότε εσήκωνες το βλέμμα

μες στα κλάιματα θολό,

και εις το ρούχο σου έσταζ’ αίμα,

πλήθος αίμα ελληνικό.

9

Με τα ρούχα αιματωμένα

ξέρω ότι έβγαινες κρυφά

να γυρεύεις εις τα ξένα

άλλα χέρια δυνατά.

10

Μοναχή το δρόμο επήρες,

εξανάλθες μοναχή·

δεν είν’ εύκολες οι θύρες

εάν η χρεία τες κουρταλεί.

11

‘Αλλος σου έκλαψε εις τα στήθια,

αλλ’ ανάσαση καμμιά·

άλλος σου έταξε βοήθεια

και σε γέλασε φρικτά.

12

΄Αλλοι, οϊμέ, στη συμφορά σου

οπού εχαίροντο πολύ,

σύρε νά ‘βρεις τα παιδιά σου,

σύρε, έλεγαν οι σκληροί.

13

Φεύγει οπίσω το ποδάρι

και ολογλήγορο πατεί

ή την πέτρα ή το χορτάρι

που τη δόξα σού ενθυμεί.

14

Ταπεινότατη σου γέρνει

η τρισάθλια κεφαλή,

σαν πτωχού που θυροδέρνει

κι είναι βάρος του η ζωή.

15

Ναι, αλλά τώρα αντιπαλεύει

κάθε τέκνο σου με ορμή,

πού ακατάπαυστα γυρεύει

ή τη νίκη ή τη θανή.

16

Απ’ τα κόκαλα βγαλμένη

των Ελλήνων τα ιερά,

και σαν πρώτα ανδρειωμένη,

χαίρε, ω χαίρε, Ελευθεριά!

17

Μόλις είδε την ορμή σου

ο ουρανός που για τσ’ εχθρούς

εις τη γη τη μητρική σου

έτρεφ’ άνθια και καρπούς,

18

εγαλήνεψε· και εχύθει

καταχθόνια μια βοή,

και του Ρήγα σού απεκρίθη

πολεμόκραχτη η φωνή.

19

΄Ολοι οι τόποι σου σ’ εκράξαν

χαιρετώντας σε θερμά,

και τα στόματα εφωνάξαν

όσα αισθάνετο η καρδιά.

20

Εφωνάξανε ως τ’ αστέρια

του Ιονίου και τα νησιά,

κι εσηκώσανε τα χέρια

για να δείξουνε χαρά,

21

μ’ όλον πού ‘ναι αλυσωμένο

το καθένα τεχνικά,

και εις το μέτωπο γραμμένο

έχει: Ψεύτρα Ελευθεριά.

22

Γκαρδιακά χαροποιήθει

και του Βάσιγκτον η γη,

και τα σίδερα ενθυμήθει

που την έδεναν κι αυτή.

23

Απ’ τον πύργο του φωνάζει,

σα να λέει σε χαιρετώ,

και τη χήτη του τινάζει

το λιοντάρι το Ισπανό.

24

Ελαφιάσθη της Αγγλίας

το θηρίο, και σέρνει ευθύς

κατά τ’ άκρα της Ρουσίας

τα μουγκρίσματα τσ’ οργής.

25

Εις το κίνημα του δείχνει,

πως τα μέλη ειν’ δυνατά·

και στου Αιγαίου το κύμα ρίχνει

μια σπιθόβολη ματιά.

26

Σε ξανοίγει από τα νέφη

και το μάτι του Αετού,

που φτερά και νύχια θρέφει

με τα σπλάχνα του Ιταλού·

27

και σ’ εσέ καταγυρμένος,

γιατί πάντα σε μισεί,

έκρωζ’ έκρωζ’ ο σκασμένος,

να σε βλάψει, αν ημπορεί.

28

΄Αλλο εσύ δεν συλλογιέσαι

πάρεξ που θα πρωτοπάς·

δεν μιλείς και δεν κουνιέσαι

στες βρισιές οπού αγρικάς·

29

σαν το βράχο οπού αφήνει

κάθε ακάθαρτο νερό

εις τα πόδια του να χύνει

ευκολόσβηστον αφρό·

30

οπού αφήνει ανεμοζάλη

και χαλάζι και βροχή

να του δέρνουν τη μεγάλη,

την αιώνιαν κορυφή.

31

Δυστυχιά του, ω, δυστυχιά του,

οποιανού θέλει βρεθεί

στο μαχαίρι σου αποκάτου

και σ’ εκείνο αντισταθεί.

32

Το θηρίο π’ ανανογιέται

πως του λείπουν τα μικρά,

περιορίζεται, πετιέται,

αίμα ανθρώπινο διψά·

33

τρέχει, τρέχει όλα τα δάση,

τα λαγκάδια, τα βουνά,

κι όπου φθάσει, όπου περάσει,

φρίκη, θάνατος, ερμιά·

34

Ερμιά, θάνατος και φρίκη

όπου επέρασες κι εσύ·

ξίφος έξω από τη θήκη

πλέον ανδρείαν σου προξενεί.

35

Ιδού, εμπρός σου ο τοίχος στέκει

της αθλίας Τριπολιτσάς·

τώρα τρόμου αστροπελέκι

να της ρίψεις πιθυμάς.

36

Μεγαλόψυχο το μάτι

δείχνει πάντα οπώς νικεί,

κι ας ειν’ άρματα γεμάτη

και πολέμιαν χλαλοή.

37

Σου προβαίνουνε και τρίζουν

για να ιδείς πως ειν’ πολλά·

δεν ακούς που φοβερίζουν

άνδρες μύριοι και παιδιά;

38

Λίγα μάτια, λίγα στόματα

θα σας μείνουνε ανοιχτά.

για να κλαύσετε τα σώματα

που θε νά ‘βρει η συμφορά!

39

Κατεβαίνουνε, και ανάφτει

του πολέμου αναλαμπή·

το τουφέκι ανάβει, αστράφτει,

λάμπει, κόφτει το σπαθί.

40

Γιατί η μάχη εστάθει ολίγη;

Λίγα τα αίματα γιατί;

Τον εχθρό θωρώ να φύγει

και στο κάστρο ν’ ανεβεί.

41

Μέτρα! Ειν’ άπειροι οι φευγάτοι,

οπού φεύγοντας δειλιούν·

τα λαβώματα στην πλάτη

δέχοντ’, ώστε ν’ ανεβούν.

42

Εκεί μέσα ακαρτερείτε

την αφεύγατη φθορά·

να, σας φθάνει· αποκριθείτε

στης νυκτός τη σκοτεινιά!

43

Αποκρίνονται και η μάχη

έτσι αρχίζει, οπού μακριά

από ράχη εκεί σε ράχη

αντιβούιζε φοβερά.

44

Ακούω κούφια τα τουφέκια,

ακούω σμίξιμο σπαθιών,

ακούω ξύλα, ακούω πελέκια,

ακούω τρίξιμο δοντιών.

45

Α, τι νύκτα ήταν εκείνη

που την τρέμει ο λογισμός!

΄Αλλος ύπνος δεν εγίνει

πάρεξ θάνατου πικρός.

46

Της σκηνής η ώρα, ο τόπος,

οι κραυγές, η ταραχή,

ο σκληρόψυχος ο τρόπος

του πολέμου, και οι καπνοί,

47

και οι βροντές και το σκοτάδι

οπού αντίσκοφτε η φωτιά,

επαράσταιναν τον ΄Αδη

που ακαρτέρειε τα σκυλιά·

48

Τ’ ακαρτέρειε. Εφαίνον’ ίσκιοι

αναρίθμητοι, γυμνοί,

κόρες, γέροντες, νεανίσκοι,

βρέφη ακόμη εις το βυζί.

49

‘Ολη μαύρη μυρμηγκιάζει,

μαύρη η εντάφια συντροφιά,

σαν το ρούχο οπού σκεπάζει

τα κρεβάτια τα στερνά.

50

Τόσοι, τόσοι ανταμωμένοι

επετιούντο από τη γη,

όσοι ειν’ άδικα σφαγμένοι

από τούρκικην οργή.

51

Τόσα πέφτουνε τα θερι-

σμένα αστάχια εις τους αγρούς·

σχεδόν όλα εκειά τα μέρη

εσκεπάζοντο απ’ αυτούς.

52

Θαμποφέγγει κανέν’ άστρο,

και αναδεύοντο μαζί,

ανεβαίνοντας το κάστρο

με νεκρώσιμη σιωπή.

53

‘Ετσι χάμου εις την πεδιάδα,

μες στο δάσος το πυκνό,

όταν στέλνει μίαν αχνάδα

μισοφέγγαρο χλωμό,

54

εάν οι άνεμοι μες στ’ άδεια

τα κλαδιά μουγκοφυσούν,

σειούνται, σειούνται τα μαυράδια,

οπού οι κλώνοι αντικτυπούν.

55

Με τα μάτια τους γυρεύουν

όπου είν’ αίματα πηχτά,

και μες στα αίματα χορεύουν

με βρυχίσματα βραχνά·

56

και χορεύοντας μανίζουν

εις τους ΄Ελληνες κοντά,

και τα στήθια τους εγγίζουν

με τα χέρια τα ψυχρά.

57

Εκειό το έγγισμα πηγαίνει

βαθειά μες στα σωθικά,

όθεν όλη η λύπη βγαίνει,

και άκρα αισθάνονται ασπλαχνιά.

58

Τότε αυξαίνει του πολέμου

ο χορός τρομακτικά,

σαν το σκόρπισμα του ανέμου

στου πελάου τη μοναξιά.

59

Κτυπούν όλοι απάνου κάτου·

κάθε κτύπημα που εβγεί

είναι κτύπημα θανάτου

χώρις να δευτερωθεί.

60

Κάθε σώμα ιδρώνει, ρέει·

λες κι εκείθενε η ψυχή

απ’ το μίσος που την καίει

πολεμάει να πεταχθεί.

61

Της καρδίας κτυπίες βροντάνε

μες στα στήθια τους αργά,

και τα χέρια όπου χουμάνε

περισσότερο ειν’ γοργά.

62

Ουρανός γι’ αυτούς δεν είναι,

ουδέ πέλαγο, ουδέ γη·

γι’ αυτούς όλους το παν είναι

μαζωμένο αντάμα εκεί.

63

Τόση η μάνητα κι η ζάλη,

που στοχάζεσαι μη πως

από μία μεριά και απ’ άλλη

δεν είνει ένας ζωντανός.

64

Κοίτα χέρια απελπισμένα

πώς θερίζουνε ζωές!

Χάμου πέφτουνε κομμένα

χέρια, πόδια, κεφαλές,

65

και παλάσκες και σπαθία

με ολοσκόρπιστα μυαλά,

και με ολόσχιστα κρανία,

σωθικά λαχταριστά.

66

Προσοχή καμία δεν κάνει

κανείς, όχι, εις τη σφαγή·

πάνε πάντα εμπρός. Ω, φθάνει,

φθάνει· έως πότε οι σκοτωμοί;

67

Ποιος αφήνει εκεί τον τόπο,

πάρεξ όταν ξαπλωθεί;

Δεν αισθάνονται τον κόπο

και λες κι είναι εις την αρχή.

68

Ολιγόστευαν οι σκύλοι,

και Αλλά, εφώναζαν, Αλλά,

και των Χριστιανών τα χείλη

φωτιά, εφώναζαν, φωτιά.

69

Λιονταρόψυχα, εκτυπιούντο,

πάντα εφώναζαν φωτιά,

και οι μιαροί κατασκορπιούντο,

πάντα σκούζοντας Αλλά.

70

Παντού φόβος και τρομάρα

και φωνές και στεναγμοί·

παντού κλάψα, παντού αντάρα,

και παντού ξεψυχισμοί.

71

Ήταν τόσοι! Πλέον το βόλι

εις τ’ αυτιά δεν τους λαλεί.

‘Ολοι χάμου εκείτοντ’ όλοι

εις την τέταρτην αυγή.

72

Σαν ποτάμι το αίμα εγίνη

και κυλάει στη λαγκαδιά,

και το αθώο χόρτο πίνει

αίμα αντίς για τη δροσιά.

73

Της αυγής δροσάτο αέρι,

δεν φυσάς τώρα εσύ πλιο

στων ψευδόπιστων το αστέρι·

φύσα, φύσα εις το ΣΤΑΥΡΟ!

74

Απ’ τα κόκαλα βγαλμένη

των Ελλήνων τα ιερά,

και σαν πρώτα ανδρειωμένη,

χαίρε, ω χαίρε, Ελευθεριά!

75

Της Κορίνθου ιδού και οι κάμποι·

δεν λάμπ’ ήλιος μοναχά

εις τους πλάτανους, δεν λάμπει

εις τ’ αμπέλια, εις τα νερά.

76

Εις τον ήσυχον αιθέρα

τώρα αθώα δεν αντηχεί

τα λαλήματα η φλογέρα,

τα βελάσματα το αρνί.

77

Τρέχουν άρματα χιλιάδες

σαν το κύμα εις το γιαλό,

αλλ’ οι ανδρείοι παλληκαράδες

δεν ψηφούν τον αριθμό.

78

Ω τρακόσιοι, σηκωθείτε

και ξανάλθετε σε μας·

τα παιδιά σας θελ’ ιδείτε

πόσο μοιάζουνε με σας.

79

‘Ολοι εκείνοι τα φοβούνται

και με πάτημα τυφλό

εις την Κόρινθο αποκλειούνται

κι όλοι χάνουνται απ’ εδώ.

80

Στέλνει ο άγγελος του ολέθρου

πείνα και θανατικό,

που με σχήμα ενός σκελέθρου

περπατούν αντάμα οι δυο·

81

και πεσμένα εις τα χορτάρια

απεθαίνανε παντού

τα θλιμμένα απομεινάρια

της φυγής και του χαμού.

82

Κι εσύ αθάνατη, εσύ θεία,

που ότι θέλεις ημπορείς.

εις τον κάμπο, Ελευθερία,

ματωμένη περπατείς.

83

Στη σκια χεροπιασμένες,

στη σκια βλέπω κι εγώ

κρινοδάχτυλες παρθένες

οπού κάνουνε χορό.

84

Στο χορό γλυκογυρίζουν

ωραία μάτια ερωτικά,

και εις την αύρα κυματίζουν

μαύρα, ολόχρυσα μαλλιά.

85

Η ψυχή μου αναγαλλιάζει

πως ο κόρφος καθεμιάς

γλυκοβύζαστο ετοιμάζει

γάλα ανδρείας κι ελευθεριάς.

86

Μες στα χόρτα, τα λουλούδια,

το ποτήρι δεν βαστώ·

φιλελεύθερα τραγούδια

σαν τον Πίνδαρο εκφωνώ.

87

Απ’ τα κόκαλα βγαλμένη

των Ελλήνων τα ιερά,

και σαν πρώτα ανδρειωμένη,

χαίρε, ω χαίρε, Ελευθεριά!

88

Πήγες εις το Μεσολόγγι

την ημέρα του Χριστού,

μέρα που άνθισαν οι λόγγοι

για το τέκνο του Θεού.

89

Σου ‘λθε εμπρός λαμποκοπώντας

η Θρησκεία μ’ ένα σταυρό,

και το δάκτυλο κινώντας

οπού ανεί τον ουρανό,

90

σ’ αυτό, εφώναξε, το χώμα

στάσου ολόρθη, Ελευθεριά!.

Και φιλώντας σου το στόμα

μπαίνει μες στην εκκλησιά.

91

Εις την τράπεζα σιμώνει,

και το σύγνεφο το αχνό

γύρω γύρω της πυκνώνει

που σκορπάει το θυμιατό.

92

Αγρικάει την ψαλμωδία

οπού εδίδαξεν αυτή·

βλέπει τη φωταγωγία

στους Αγίους εμπρός χυτή.

93

Ποιοι είν’ αυτοί που πλησιάζουν

με πολλή ποδοβολή,

κι άρματ’, άρματα ταράζουν;

Επετάχτηκες εσύ!

94

Α, το φως που σε στολίζει,

σαν ηλίου φεγγοβολή,

και μακρίθεν σπινθηρίζει,

δεν είναι, όχι, από τη γη.

95

Λάμψιν έχει όλη φλογώδη

χείλος, μέτωπο, οφθαλμός·

φως το χέρι, φως το πόδι,

κι όλα γύρω σου είναι φως.

96

Το σπαθί σου αντισηκώνεις,

τρία πατήματα πατάς,

σαν τον πύργο μεγαλώνεις,

κι εις το τέταρτο κτυπάς.

97

Με φωνή που καταπείθει

προχωρώντας ομιλείς:

Σήμερ’, άπιστοι, εγεννήθη,

ναι, του κόσμου ο Λυτρωτής.

98

Αυτός λέγει, αφοκρασθείτε:

«Εγώ ειμ’ ‘Αλφα, Ωμέγα εγώ·

πέστε, που θ’ αποκρυφθείτε

εσείς όλοι, αν οργισθώ;

99

Φλόγα ακοίμητην σας βρέχω,

που, μ’ αυτήν αν συγκριθεί

κείνη η κάτω οπού σας έχω,

σαν δροσιά θέλει βρεθεί.

100

Κατατρώγει, ωσάν τη σχίζα,

τόπους άμετρα υψηλούς,

χώρες, όρη από τη ρίζα,

ζώα και δέντρα και θνητούς.

101

Και το παν το κατακαίει,

και δεν σώζεται πνοή,

πάρεξ του άνεμου που πνέει

μες στη στάχτη τη λεπτή».

102

Κάποιος ήθελε ερωτήσει:

Του θυμού Του εισ’ αδελφή;

Ποιος είν’ άξιος να νικήσει

ή με σε να μετρηθεί;

103

Η γη αισθάνεται την τόση

του χεριού σου ανδραγαθιά,

που όλην θέλει θανατώσει

τη μισόχριστη σπορά.

104

Την αισθάνονται και αφρίζουν

τα νερά, και τ’ αγρικώ

δυνατά να μουρμουρίζουν

σαν ρυάζετο θηριό.

105

Κακορίζικοι, πού πάτε

του Αχελώου μες στη ροή

και πιδέξια πολεμάτε

από την καταδρομή

106

να αποφύγετε; Το κύμα

έγινε όλο φουσκωτό·

εκεί ευρήκατε το μνήμα

πριν να ευρείτε αφανισμό.

107

Βλασφημάει, σκούζει, μουγκρίζει

κάθε λάρυγγας εχθρού,

και το ρεύμα γαργαρίζει

τες βλασφήμιες του θυμού.

108

Σφαλερά τετραποδίζουν

πλήθος άλογα, και ορθά

τρομασμένα χλιμιντρίζουν

και πατούν εις τα κορμιά.

109

Ποίος στο σύντροφον απλώνει

χέρι, ωσάν να βοηθηθεί·

ποίος τη σάρκα του δαγκώνει

όσο που να νεκρωθεί.

110

Κεφαλές απελπισμένες,

με τα μάτια πεταχτά,

κατά τ’ άστρα σηκωμένες

για την ύστερη φορά.

111

Σβιέται -αυξαίνοντας η πρώτη

του Αχελώου νεροσυρμή-

το χλιμίντρισμα και οι κρότοι

και του ανθρώπου οι γογγυσμοί.

112

Έτσι ν’ άκουα να βουίξει

τον βαθύν Ωκεανό,

και στο κύμα του να πνίξει

κάθε σπέρμα αγαρηνό!

113

Και εκεί πού ‘ναι η Αγία Σοφία

μες στους λόφους τους επτά,

όλα τ’ άψυχα κορμία,

βραχοσύντριφτα, γυμνά,

114

σωριασμένα να τα σπρώξει

η κατάρα του Θεού,

κι απ’ εκεί να τα μαζώξει

ο αδελφός του Φεγγαριού.

115

Κάθε πέτρα μνήμα ας γένει,

κι η Θρησκεία κι η Ελευθεριά

μ’ αργό πάτημα ας πηγαίνει

μεταξύ τους και ας μετρά.

116

Ένα λείψανο ανεβαίνει

τεντωτό, πιστομητό,

κι άλλο ξάφνου κατεβαίνει

και δεν φαίνεται, και πλιο

117

και χειρότερα αγριεύει

και φουσκώνει ο ποταμός·

πάντα, πάντα περισσεύει·

πολύ φλοίσβισμα και αφρός.

118

Α, γιατί δεν έχω τώρα

τη φωνή του Μωυσή;

Μεγαλόφωνα την ώρα

οπού εσβιούντο οι μισητοί,

119

το Θεόν ευχαριστούσε

στου πελάου τη λύσσα εμπρός,

και τα λόγια ηχολογούσε

αναρίθμητος λαός.

120

Ακλουθάει την αρμονία

η αδελφή του Ααρών,

η προφήτισσα Μαρία,

μ’ ένα τύμπανο τερπνόν

121

και πηδούν όλες οι κόρες

με τσ’ αγκάλες ανοικτές,

τραγουδώντας, ανθοφόρες,

με τα τύμπανα κι εκειές.

122

Σε γνωρίζω από την κόψη

του σπαθιού την τρομερή,

σε γνωρίζω από την όψη

που με βία μετράει τη γη.

123

Εις αυτήν, είν’ ξακουσμένο,

δεν νικιέσαι εσύ ποτέ·

όμως, όχι, δεν είν’ ξένο

και το πέλαγο για σε.

124

Το στοιχείον αυτό ξαπλώνει

κύματ’ άπειρα εις τη γη,

με τα οποία την περιζώνει,

κι είναι εικόνα σου λαμπρή.

125

Με βρυχίσματα σαλεύει

που τρομάζει η ακοή·

κάθε ξύλο κινδυνεύει

και λιμνιώνα αναζητεί.

126

Φαίνετ’ έπειτα η γαλήνη

και το λάμψιμο του ηλιού,

και τα χρώματα αναδίνει

του γλαυκότατου ουρανού.

127

Δεν νικιέσαι, είν’ ξακουσμένο,

στην ξηράν εσύ ποτέ·

όμως όχι δεν είν’ ξένο

και το πέλαγο για σέ.

128

Περνούν άπειρα τα ξάρτια,

και σαν λόγγος στριμωχτά

τα τρεχούμενα κατάρτια,

τα ολοφούσκωτα πανιά.

129

Συ τες δύναμές σου σπρώχνεις,

και αγκαλά δεν είν’ πολλές,

πολεμώντας, άλλα διώχνεις,

άλλα παίρνεις, άλλα καις.

130

Μ’ επιθυμία να τηράζεις

δύο μεγάλα σε θωρώ,

και θανάσιμον τινάζεις

εναντίον τους κεραυνό.

131

Πιάνει, αυξαίνει, κοκκινίζει,

και σηκώνει μια βροντή,

και το πέλαο χρωματίζει

με αιματόχροη βαφή.

132

Πνίγοντ’ όλοι οι πολεμάρχοι

και δεν μνέσκει ένα κορμί·

χαίρου, σκιά του Πατριάρχη,

που σε πέταξαν εκεί.

133

Εκρυφόσμιγαν οι φίλοι

με τσ’ εχθρούς τους τη Λαμπρή,

και τους έτρεμαν τα χείλη

δίνοντάς τα εις το φιλί.

134

Κειες τες δάφνες που εσκορπίστε

τώρα πλέον δεν τες πατεί,

και το χέρι οπού εφιλήστε

πλέον, α, πλέον δεν ευλογεί.

135

‘Ολοι κλαψτε· αποθαμένος

ο αρχηγός της Εκκλησιάς·

κλάψτε, κλάψτε· κρεμασμένος

ωσάν να ‘τανε φονιάς!

136

‘Εχει ολάνοικτο το στόμα

π’ ώρες πρώτα είχε γευθεί

τ’ ʼγιον Αίμα, τ’ ʼγιον Σώμα·

λες πως θε να ξαναβγεί

137

η κατάρα που είχε αφήσει,

λίγο πριν να αδικηθεί,

εις οποίον δεν πολεμήσει

και ημπορεί να πολεμεί.

138

Την ακούω, βροντάει, δεν παύει

εις το πέλαγο, εις τη γη,

και μουγκρίζοντας ανάβει

την αιώνιαν αστραπή.

139

Η καρδιά συχνοσπαράζει.

Πλην τι βλέπω; Σοβαρά

να σωπάσω με προστάζει

με το δάκτυλο η θεά.

140

Κοιτάει γύρω εις την Ευρώπη

τρεις φορές μ’ ανησυχιά·

προσηλώνεται κατόπι

στην Ελλάδα, και αρχινά:

141

Παλληκάρια μου, οι πολέμοι

για σας όλοι είναι χαρά,

και το γόνα σας δεν τρέμει

στους κινδύνους εμπροστά.

142

Απ’ εσάς απομακραίνει

κάθε δύναμη εχθρική,

αλλά ανίκητη μια μένει

που τες δάφνες σας μαδεί.

143

Μία, που όταν ωσάν λύκοι

ξαναρχόστενε ζεστοί,

κουρασμένοι από τη νίκη,

αχ, το νου σάς τυραννεί.

144

Η Διχόνοια που βαστάει

ένα σκήπτρο η δολερή

καθενός χαμογελάει,

«πάρ’ το», λέγοντας, «και συ».

145

Κειο το σκήπτρο που σας δείχνει

έχει αλήθεια ωραία θωριά·

μην το πιάστε, γιατί ρίχνει

εισέ δάκρυα θλιβερά.

146

Από στόμα οπού φθονάει,

παλληκάρια, ας μην πωθεί,

πως το χέρι σας κτυπάει

του αδελφού την κεφαλή.

147

Μην ειπούν στο στοχασμό τους

τα ξένη έθνη αληθινά:

«Εάν μισούνται ανάμεσό τους

δεν τους πρέπει ελευθεριά».

148

Τέτοια αφήστενε φροντίδα·

όλο το αίμα οπού χυθεί

για θρησκεία και για πατρίδα

όμοιαν έχει την τιμή.

149

Στο αίμα αυτό, που δεν πονείτε

για πατρίδα, για θρησκειά,

σας ορκίζω, αγκαλισθείτε

σαν αδέλφια γκαρδιακά.

150

Πόσο λείπει, στοχασθείτε,

πόσο ακόμη να παρθεί·

πάντα η νίκη, αν ενωθείτε,

πάντα εσάς θ’ ακολουθεί.

151

Ω ακουσμένοι εις την ανδρεία,

καταστήστε ένα Σταυρό

και φωνάξετε με μία:

«Βασιλείς, κοιτάξτ’ εδώ!

152

Το σημείον που προσκυνάτε

είναι τούτο, και γι’ αυτό

ματωμένους μας κοιτάτε

στον αγώνα το σκληρό.

153

Ακατάπαυστα το βρίζουν

τα σκυλιά και το πατούν

και τα τέκνα του αφανίζουν,

και την πίστη αναγελούν.

154

Εξ αιτίας του εσπάρθη, εχάθη

αίμα αθώο χριστιανικό,

που φωνάζει από τα βάθη

της νυκτός: Να εκδικηθώ.

155

Δεν ακούτε, εσείς εικόνες

του Θεού, τέτοια φωνή;

Τώρα επέρασαν αιώνες

και δεν έπαυσε στιγμή.

156

Δεν ακούτε; Εις κάθε μέρος

σαν του ʼβελ καταβοά·

δεν ειν’ φύσημα του αέρος

που σφυρίζει εις τα μαλλιά.

157

Τι θα κάμετε; Θ’ αφήστε

να αποκτήσομεν εμείς

λευθεριάν, ή θα την λύστε

εξ αιτίας πολιτικής;

158

Τούτο ανίσως μελετάτε

ιδού εμπρός σας τον Σταυρό:

Βασιλείς, ελάτε, ελάτε,

και κτυπήσετε κι εδώ!».

Δεν είμαι Αθηναίος ούτε Έλληνας πολίτης, αλλά πολίτης του κόσμου.
Σωκράτης

Σε καθετί που θα επιδιώξει κανείς, τ’ αποτελέσματα θα είναι ανάλογα με την εκπαίδευσή του.
Πλάτωνας

Αυτό πέτυχα με τη φιλοσοφία, να κάνω με τη θέλησή μου αυτά που οι άλλοι τα κάνουν επειδή φοβούνται τους νόμους.
Αριστοτέλης

Σκέφτομαι άρα υπάρχω.
Ρενέ Ντεκάρτ

«Μαγκιά είναι να κρατάς την ψυχραιμία σου κι ένα χαμόγελο,
όταν ο άλλος τα έχει χάσει»

«Υπάρχουν περισσότερα τρόφιμα και χειρότερη διατροφή»

«Περισσότερη γνώση μα λιγότερη κρίση»

«Κατακτήσαμε το διάστημα και χάσαμε το δικό μας πλανήτη»

«Προσθέσαμε χρόνια στη ζωή μας, αλλά όχι ζωή στα χρόνια μας»

«Αυτοί που νομίζουν ότι τα ξέρουν όλα, εκνευρίζουν εμάς που τα ξέρουμε»
(Λεωφόρος Αλεξάνδρας, Αθήνα)

«Αν τα λάθη διδάσκουν, τότε έχω καταπληκτική μόρφωση»
(οδός Μπενάκη, Αθήνα)

«Πολλαπλασιάζουμε τα υπάρχοντα μας και μειώνουμε τις αξίες μας»

«Η χώρα καταστρέφεται από την αδιαφορία, αλλά τι με νοιάζει εμένα»;
(λόφος Στρέφη, Αθήνα)

«Δεν φοβάμαι τίποτα, Δεν ελπίζω τίποτα, Ι am a free man»
(πλατεία Αγίου Κήρυκου, Ικαρία)

«Αγοράζουμε πολλά και απολαμβάνουμε λίγα»

«Θέλω να γίνω αυτό που ήμουν τότε που ήθελα να γίνω αυτό που είμαι τώρα»
(πλατεία Εξαρχείων, Αθήνα)

«Οι τοίχοι έχουν αυτιά και τα αυτιά μας τοίχους»
(Ψυρρή, Αθήνα)

«Το Αιγαίο ανήκει στα ψάρια του»
(Αθήνα)

«Μεγάλα σπίτια και μικρές οικογένειες»

«Φονιάδες των Ψαριών, Πελεκάνοι»
(Αργυρούπολη)

«Μόνο τα καλά κορίτσια κρατάνε ημερολόγιο. Τα κακά δεν έχουν χρόνο»
(Αθήνα)

«Το lifestyle είναι μαγικό, από μηδενικό σε κάνει νούμερο»
(Γκάζι, Αθήνα)

«Η βιτρίνα της ζωής μας φαίνεται πλούσια και γεμάτη
η αποθήκη της όμως είναι έρημη και άδεια»

«Θεσσαλονίκη, η μόνη πόλη που γράφεται με δύο Σίγμα και προφέρεται με δύο Λάμδα»
(Θεσσαλονίκη)

«Διατηρείτε την Αθήνα καθαρή. Πετάτε τα σκουπίδια σας αλλού»
(Αθήνα)

«Ζαλίζομαι. Σταματήστε τη Γη να κατέβω»
(Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης)

«Μάθαμε να εξασφαλίζουμε τα προς το ζην, αλλά δεν μάθαμε να ζούμε»

«Συμμετέχω, Συμμετέχεις, Συμμετέχει, Συμμετέχουμε, Συμμετέχετε, Αποφασίζουν»
(Αθήνα)

«Έγχρωμη TV, Ασπρόμαυρη Ζωή»
(Αθήνα)

«Η Βία δεν είναι Λύση, η Λία όμως είναι Βίσση»
(Ρέθυμνο)

«Ξοδεύουμε πολλά και έχουμε λίγα»

«Δε βλέπεις σωστά παρά με την καρδιά.
Την ουσία δεν τη βλέπουν τα μάτια»

«Διασπάσαμε το άτομο, όχι και τις προκαταλήψεις»

Αβούτο/Αούτο – Αυτό – Avooto/Aooto – This
Αγγόνα – Φύδι – Angona – Snake
Αγδήν – Κονίαμα και Γουδοχέρι – Agthin – Mortar and Pestle
Αγελάδ/Xτήνον/Βούδ – Αγελάδα – Ayelath/Xtinon/Vooth – Cow
Aγληγορεί – Bιάζεται – Agligori – Hurry
Αγλιανεύκουμαι – Περνάω ευχάριστα – Aglianefkoume – Happily passing one’s time
Άγνεφος (ή έγνεφος)– Ξύπνιος – Agnefos (or Egnefos) – Bright Male
Αγνόν – Περίεργο/Παράξενο – Agnon – Unusual or Weird
Aγραεύω/’γραεύω – Παθαίνω – Agraevo/Graevo – Happening (to me)
Αγράμπελον – Άγριο Αμπέλι – Agrambelon – Wild Vineyard
Αγράνεμον – Άγριος Ανεμος – Agranemon – Wild Wind
Αγρασεύω – προσπαθώ – Agrashevo – I try
Αγρούμαι – Φοβάμαι – Agroumeh – I’m scared
Αγρός – Aγριάδα – Agros – Wildness (απο τη λέξη άγραστη)
Αγροτέρ – Το σκιάχτρο – Agroter – Scarecrow
Αγροχάπαρος – Αυτός που φέρνει άσχημα νέα – Αgrohaparos – He who brings bad news
Άγω-ομαι – Πήγαινε – Agomai – To Go
Aδακά – Εδώ πέρα – Athaka – Over here
Αδραχτερόν – Μικρό καλάθι για να βαζουν αδράχτι – Athrachteron – Small basket used to hold a spindle
Αεργίτες – Νοέμβριος – Aergites – November
Αερόπον – Άνεμος – Aeropon – Wind
Αέτς – Έτσι – Aets – Like this
Αζπάρια – Αυλόπορτες ή εξώπορτες παράθηρου – Azparia – Yard Gates
Αήξα/Αήκος/Αήκον – Αυτή/Αυτός/Τέτοιο – Aiksa/Aikoss/Aikon – This (female)/This (male)/This (thing)
Αητέντς – Αετός – Aitents – Eagle
Άθια – Άνθη – Αnthia – Blooms
Αι(γ)ίδ – Κατσίκα – Αι(g)ith – Goat
Aΐκο – Aυτό – Ayiko – This
Αίκος – Τέτοιος – Ayikos – (like) Him
Α’ι’τέστε – Προχώρα – Aiteste – Go on
Αίχτρια – Ξαστεριά – Aichtria – Clear Sky
Aκεί – Εκεί – Αki – Τhere
Ακεκά – Εκεί πέρα – Akeka – Over there
Άκλερο – Που δεν εχει οικογενοια, ο μονος – Aklero – Without a family (orphan)
Ακρέπ -Σκορπιός – Akrep – Scorpion
Ακρόχασην – Προσοχή, σημασία – Akrohasin – Attention
Άκ’σον – Άκου – Akson – Listen
Άλας – Αλάτι – Alas – Salt
Αλάχτορι – Κόκκορας – Alachtori – Rooster
Αλείφκουμεν – Αλείφομαι – Alifkoumen – I apply/spread onto myself
Αλείφτω – Αλείφω – Alifo – I apply/spread
Αλεπουδόπον – Μικρή Αλεπού – Alepouthopon – Small Fox
Αλιά – Ειδικά – Alia – Especially
Αλικόν – Με αλάτι – Alikon – Salty (or the colour Red)
Αλιμίδ – Άλμη – Alimith – Βrine
Άλλον – Άλλο – Allon – Another
Άλτς – Άλλους – Alts – Others
Άμον – Σαν – Amon – Like
Άναβα – Εκτός – Αnava – Αpart from
Ανάθεμα – Ανάθεμα – Anathema – Detested or loathed
Άναλον – Ανάλατο – Analon – Without Salt
Αναμένω – Περιμένω – Anameno – Wait
Ανάμνον – Περίμενε – Anamnon – Wait
Ανάντριστος – Ανύπαντρη – Anantristos – Single female
Αναπάουμες – Ξεκουραζόμαστε – Anapaoumess – We rest
Άνασμαν – Αναπνοή – Αnasman – Βreath
Αναστορώ – Ανιστορώ (ή θυμάμαι) – Anastoro – Relate/Recollect (or remember)
Aναχάπαρα – Ξαφνικά – Αnachapara – Suddenly
Aνέντροπος – Αυτός που δεν ντρέπεται – Anentropos – One who is not ashamed
Ανοιγάρ – Kλειδί – Anigar – Key
Αντάλια – Σειρές με φυτά – Antalia – Rows of plants
Ανταμώθαμε – Συναντηθήκαμε – Αndamothame – We met each other
Aντράδελφο μ’ – Kουνιάδος μου – Antrathelfom – Brother in law
Αντρίζ’ – Γυναίκα Παντρεύεται – Antriz – Female getting married
Αντρίζω – Παντρεύομαι – Antrizo – (I am going to be) married
Aνύλιγον – Aυτό που δεν στραγγίσαμε – Aniligon – We haven’t drained
Ανωρίαστον – Αφύλακτο – Αnoriaston – Unguarded
Αξινάρ – Τσικούρι – Aksinar – Axe
Απάν – Επάνω – Apan – On
Άπαν’ ‘κες – Εκεί επάνω – Apan Kess – Up there yonder
Απαρδάλια – Μονοχρωμία – Μονόχρωμα,μη παρδαλά – Aparthalia -
Απασάρεφτος – Ανίκανος – Αpashareftos – Ιncapable
Απές – Μέσα – Apess – In
Aπεσ’αφοτι – Mεs’το δασος – Apes’afoti – In the forest
Απετchάρευτος – Ανίκανος – Apetchareftos – Incapable male
Aπίδ – Aχλάδι – Apith – Pear
Απιδεαβαίνω – Φεύγω – Apitheavehno – I leave/depart
Απόθεν – Άπο που – Apothen – From where
Αποθάνω – Πεθαίνω – Αpothano – I die
Απομένω – Μένω (αλλά όχι κατοικώ) – Apomeno – I remain
Απονεγκάσκουμαι ή αναπάουμαι – Ξεκουράζομαι – Αponegkaskume or anapaume – to rest
Απονεγκάζω – Ξεκουράζω – Aponegkazo – I Rest
Απονεγκάshκουμαι – Ξεκουράζομαι – Aponengashkoome – I rest
Αποχασμούμεν – Χασμουριέμαι – Apochasmoumen – I yawn
Αποτυλίζω – Ξετυλίγω – Apotiligo – I unwrap
Aπουρπουνού – Πρωΐ – Apourpounou – Morning
Απράναν – Πριν λίγο – Apranon – Earlier
Αραέτς – Έτσι ακριβώς – Araets – Like that
Αραεύω – Ψάχνω – Araevo – I search
Αραμπά – Αμάξα – Arampa – Car
Aρκατάς – Σύντροφε – Αrkatash – Companion
Άρκος – Αρκούδα – Arkos – Bear
Aρλανεύκουμai – Στεναχωριέμαι (ή παραπονιέμαι) – Arlanefkoume – To worry
Αρλίν – Στεναχωρεμένο αλλα και Παραπονιάρικο – Αrlin – Sad or Whingeing
Aρνiκόν – Aρσενικό – Arnikon – Male
Αρshιά – Kέντημα – Arshia – Embroidery
Aρσούζης/Αρσίις – Ζωηρός – Arsooziss/Arseeiss – Lively male
Αρωθυμία – Αποθυμία – Arothimia – Reminisce
Α σήν – Απο – Asin – From
Ασηράχαντος – Σκαντζόχοιρος – Asiraxantos – Hedgehog
Άσκεμα – Άσκημα – Ashkema – Bad/Severe
Άσκρια – Άχυρα – Askria – Straw
Ασλαεύω – Εμβολιάζω (φυτά) – Aslaevo – Vaccinate (plants)
Ασορόν – Aποθήκη – Asoron – Storage room
Αστόsh – Κάποιος που είναι μόνος – Astosh – Lonely person
Αστάshια – Άχυρα – Astashia – Straw
Aτεβήρευτον – Αυτό που στέκει όρθιο – Atevirefton – Standing upright
Άτι-πούτια – Τα ποπ-κορν – Ati-poutia – Pop Corn
Aτλαεύω – Kανω μεγάλω βήμα,υπερπηδώ – Atlaevo – Large step/stride
Ατό – Αυτό – Ato – This
Ατότες – Τότες – Atotes – Then
Ατούκα – Εκεί πέρα – Atouka – Over there
Ατσάπαν(Άτσαπα) – ‘Αραγε – Atsapan (Atsapa) – I wonder
Ατσάπς – Άραγε – Atsaps – I wonder
Aτσελέα – Βιαστικά – Atselea – In a hurry
Ατώρα – Τώρα – Atora – Now
Aύριον – Αύριο – Avrin – Tomorrow
Aυτσου – Όποιος – Aftsou – Whoever
Άφ’σον/Αφς – Άφησε – Afson/Afs – Leave Alone
Αφκά – Κάτω – Αfka – Down
Αφορεσμέντσα – Kαταραμένη – Aforesmentsa – Curse at a female
Aφορισμέντζα – Aνοιχτομάτα – Aforismentsa – Open eyed female
Αφορισμένος – O ανοιχτομάτης ή άτακτος – Αforizmenos – Naughty or sly male
Άφτει (Ν’άφτει) – Να ανάψει – N’afti – To turn on
Άφτω – Ανάβω – Afto – I light
Αφορισμένος – Άτακτος – Aforizmenos – Naughty (male)
Αφώτιστο – Αβάπτιστο – Afotisto – Not yet christened
Αχάντ – Αγκάθι – Achant – Τhorn
Αχάντε(α) – Αγκάθια – Ahante(a) – Thorns
Αχούλ’ – Το μυαλό – Achoul – Brain
Αχπάνω – Ξεκολλάω – Achpano – I unglue
Aχπαραγμένο – Τρομαγμένο – achparagmeno – frightened
Αχπάσκουμαι – Θα Ξεκινήσω – Achpashkoume – I will begin
Αχταλεύω – Σκάβω – Achtalevo – I dig
Άψιμον – Φωτιά – Apsimon – Fire

Β

Βάλον/Βάλεν – Βάλε – Valon/Valen – Put
Βαρεσιγμένο – Οκνηρό- Varesigmeno – Lazy
Βαρκίζω – Τσιρίζω – Varkizo – I scream
Βίντος – Αλογόμυγα – Alogomiga – Horsefly
Βούκα – Μπουκιά – Vouka – Mouthful
Βουκούμεν – Μπουκόνομαι – Voukomen – I’m full
Βουκώνω – Δίνω σε κάποιον μπουκιά – Voukono – I give someone a mouthful
Βούραν – Xούφτα – Voura – Handful
βουρκιάντ – ξύλο που χτυπούσανε τα βόδια – vourkiant – a stick used to hit an ox
Βρούλα – Φωτιά – Vroula – Fire

Γ

Γαβούν – Πεπόνι – Gavoun – Melon
Γαιδούρ/Γαιδίρ – Γαίδαρος – Yaithour/Yaithir – Donkey
Γαίς – Λουρίδα – Gaish – Belt
Γάλε Γάλε (ή Στέρια Στέρια) – Σιγά Σιγά – Gale Gale (or Steria Steria) – Slowly Slowly
Γαλή – Γάτα – Galin – Cat
Γανάτ – Φτερό – Ganat – Wing
Γαντουρεύω – Πείθω – Gantourevo – To convince or persuade
Γαργάτς – Ένα είδος δέντρο (καραγάτσι) – Gargats- A type of tree
Γαρή – Σύζηγος – Gari – Wife
Γενεάν – Γενεά – Yenean – Generation
Γεράν – Πληγή – Geran – A Wound
Γερανέον – Γαλάζιο – Geraneon – Light blue
Γιαβάς, Γιαβάσια (Toυρκικό) – Σιγά Σιγά – Yiavas, Yiavasia – Slowly Slowly
Γιαγλίν – Λιπαρό – Yiaglin – Greasy
Γιεργάν – Πάπλωμα – Yιergan – A bed douna
Γιοσμάς – Λεβέντης, όμορφος – Yiosmas – Fine man, good looking
Γλιάζω – Γλυστρώ – Gliazo – I slide
Γλουπίζω – Ξεφλουδίζω – Gloopizo – Peel
Γνεφίζω – Ξυπνώ – Gnefizo – I Wake Up
Γολτούκ’ – Μασχάλη – Goltouk – Armpit
Γομάτο – Γεμάτο – Gomato – Full
Γομώνω – Γεμίζω – Gomono – I fill up
Γουζλάρακας – Oμοφυλόφιλος – Gouzlarakas – Gay
Γούλα – Λαιμός – Goula – Neck
Γονουσεύω – Μιλάω – Gounoushevo – I Speak
Γουήν – Λάκος – Gouin – Ditch/pit
Γουρπάν(ι) – Θυσία – Gourpan – Sacrifice
Γουρτάρεμαν – Σωτηρία – Gourtareman – Rescue Effort/Salvation
Γουτουρεμένον – Zωηρό/Λυσσασμένο – Goutouremenon – Wild/Frenzied
Γουρταρεύω – Σώζω – Gourtarevo – Escape or Save
Γουζεμέντζα/Κουζεμέντζα – Θυμωμένη – Gouzementza/Kouzemenza – Upset or Angry female
Γουτουρεύω – Κάνω αταξίες (τρέλλες) – Gootoorevo – I misbehave
Γράφτω – Γράφω – Grafto – I write
Γρέα – Γριά – Grea – Old Lady
Γριντζίλια – Ούλα – Grintzilia – Gums
Γυναικίζ’ – Ο άντρας παντρεύεται – Yinekiz – A male getting married
Γυργήρης – Ουράνιο Τόξο – Yiryiris – Rainbow

Δ

Δαβρίν – Μπαστούνι (χοντρό ξύλο) – Thavrin – Walking Stick (or thick piece of wood)
Δάκω – Δαγκώνω – Thako – Bite
Δε(α)βέν – Περνάει – The(a)ven – Goes past
Δε(α)βαίνω – Περνάω – The(a)venoh – I pass by
Δέβα – Πίγαινε – Theva – Go
Δείκω – Δείχνω – Thiko – I Show
Δεϊκνίζω ή Δεϊξίζω – Δείχνω – Deιknizo or Deiksizo – I show
Δελιάουμαι – Μπερδεύομαι – Deliaoumeh – I get mixed up/tangled
Δελιαστήρα/η – Το δίχτυ της αράχνης – Deliastira/i – Spider’s Web
Δεν ή Τηδέν – Τίποτα – Tithen – Nothing
Δεξάμενος – Νονός – Deksamenos – Godfather
Δέσκαλος – Δάσκαλος – Theskalos – Male Teacher
Διαβαίν – Περνάει – Τhiaven – Passes by
Διαβαίνω – Περνάω – Thiaveno – I pass by
Διπλάζω – Διπλασιάζομαι – Thiplazo – I am doubled
Δίψυχος – Έγκυος – Thipsichos – Pregnant
Δουλία – Δουλειά – Doulia – Job
Δουρβάν (ή Ξυλάγκ) – Με αυτό έκαναν το βούτυρο – Thourvan – Utensil used to make butter

Ε

Εβώρα – Ίσκιος – Evora – Shade
Εγαβούρεψα – Έψησα – Egavourepsa – To bake, fry or roast
Έγκα – Έφερα – Egka – I brought
Εγνάψα (ή Εγάνεψα) – Κατάλαβα – Egnapsa – I understand
Εγνέφσα – Ξύπνησα – Egnefsa – I woke up
Eγομώθαν – Γέμισαν – Yemisan – Filled
Εγούζεψα (Γιζεύω-Γουζεύω)- Θύμωσα υπερβολικά (Θυμώνω υπερβολικά)- Egouzepsa (Ghizevo-Ghouzevo) – I got angry
Eγουτούρεψα – Nύσταξα – Εgoutourepsa – I get sleepy
Εγρoίξα – Κατάλαβα – Egriksa – I Understand
Εέντονε – Έγινε – Entone – It Happened
Έι Κιτί – Επιφώνυμα νοσταλγίας – Ey Kiti – Term used to describe feeling of nostalgia
Eκικά – Eκεί – Ekika – Over there
Εκλείδωσα – Κλείδωσα – Eklithosa – I Closed
Εκοσαρίασα – Kρυώνω – Ekosariasa – I’m feeling cold
Εκούξεν – Φώναξε – Ekouksen – Shouted
Έκσα – Άκουσα – Eksa – I heard
Έκσες – Άκουσες – Ekses – You Heard
Εκshίεν – Χύθηκε – Ekshien – It spilt
Eλάτο – Χριστουγεννιάτικο Δέντρο – Elato – Christmas Tree
Ελέα – Ελιά – Elea – Olive
Eλέπω – Βλέπω – Elepo – I look
Eλίεν – Έλιωσε – Eliyen – Melted
Eμάΐρεψα – Mαγείρεψα – Emayirepsa – I cooked
Eμέτσα – Μέθυσα – Emetsa – I got drunk
εμοβόρα – δεν είναι φυλική – emovora – unfriendly
Έμορφος – Όμορφος – Emorfos – Handsome (Male)
Eμπαλίζ – να κλείσεις ένα ξεσκησμα ρούχου – embaliz – sew up a hole in clothing
Eμποδισμέντζα – Έγκυος – Εmpothismentza – Pregnant
Έμποδος – Έγκυος – Empothos – Pregnant
Eιν – Eίναι – Inn – They are
Εν – Είναι – Enn – It is
(Ε)νεγκάστα – Κουράστικα – Enegkasta – I got tired
Ενέσπαλα – Ξέχασα – Enespala – I Forgot
Εντόκα – Χτύπησα – Endoka – Ι Hit
Eντάμα/Ουντάμαν – Mαζί – Entama/Oontaman – Together
Έξα- Άκουσα – Εksa – I Heard
Έξαψα – Άναψα – Eksapsa – I Lit Up
Εξέβα – Βγήκα – Ekseva – Got Out Of
Eξίεν – Xύθηκε – Ekshien – Spilt
Επαλάλωσα – Τρελάθηκα – Epalalosa – I’ve Gone Crazy
Επαλληλάεψα – Αποτύποσα – Epalilaepsa – I imprinted
Επάτεσα – Πάτησα – Epatsa – I Stepped On
Eπενεγκάshκουμαι – Ξεκουράζομαι – Epenegkashkoumeh – I’m resting
Επέζεψα – Βαρέθηκα/Συγχάθηκα – Epezepsa – Bored
Εποίκα – Έκανα – Epika – I did
Έπρέστα – Πρήστηκα – Empresta – Feeling of fullness/bloatedness
Eριάζω – Προσέχω – Eriazo – I watch carefully
Ερούξεν – Έπεσε – Erouksen – It Fell
Έρχουνταν – Έρχονται – Erxontan – (they are) Coming
Eροθύμεσα (ή αροθύμεσα)– Πεθίμισα – Erothimesa (or Arothimesa) – Ι remembered
Εσασίρεψα – Μπερδεύτηκα – Esasirepsa – I got mixed up/confused
Εσέβα – Μπήκα – Εseva – Ι Εntered
Έσειρα – Πέταξα – Esira – I throw/drop
Εσκούται / Σηκούται – Σηκώνεται – Eskoute – Gets Up/Rises
Έτερος – Άλλος – Eteros – Other (Person)
Έτερον – Έτοιμο – Eteron – Ready
Eτιγνάεψα – Kατάλαβα – Etignaepsa – I understood
Έτονε – Ήταν – Etone – Was
Ετσάκοσα – Έσπασα – Etsakosa – I broke something
Eτσαραφήγα – Γραντζουνίστηκα – Etsarafiga – Scratch
Εύκερο – Άδειο – Efkero – Empty or vacant
Εύκαιρος – Επιπόλαιος – Efkeros – Mindless or Silly
Εφέκα – Άφησα – Εfeka – I left (to leave) alone
Εφκαιρώνω – Aδιάζω – Efkerono – I empty
Εφτάγω – Κάνο – Eftago – To do
Eφτουλάξα – Παθαίνω ασφυξία ή Σταναχωρέθηκαι- Eftoulazo – To choke (asphyxiation) or To worry
Εφώτσα – Βάφτησα – Efotsa – I baptised
Eχάθεν – Χάθηκε – Echathen – Something is lost
Εχαρέθα – Πήρα χάρη – Exaretha – Received Joy

Ζ

Ζαέρ – Μάλλον μπορεί -Zaer – Maybe (or possibly)
Ζαήφκος – Αδύνατος- Zaifkos – Skinny
Zάντενα – Τρελλή – Zantena – Crazy Female
Ζαντή/Ζαντέσα – Τρελλή – Zanti/Zantessa – Crazy Female
Ζαντίνω – Τρελλαίνομαι – Zantino – (go) crazy
Ζαντός – Τρελλός – Zantos – Crazy Male
Ζαρωτά – Στραβά – Ζarota – Wry (crookd)
Ζιάρ – Μπορεί – Ziar – Maybe
Ζατί – Όπως χρησιμοποιείται το ιστέ κάτι σαν το «μωρέ»(άνευ σημασίας και όχι εκ του «μωρός») – Zati -
Ζεγκίντς – Πλούσιος – Zengints – Rich
Ζελεύω – Ζηλεύω – Zelevo – I’m jealous
Ζεμία – Ζημιά – Zemia – Damage
Ζενγκιλούκ – Πλούτος – Zengilouk – Wealth
Ζερταλίδ – Βερύκοκκο – Zertalith – Apricot
Ζηνίshια – Χάντρες – Zinishia – Beads
Ζιντζίρ/Ζεντζίρ – Aλυσίδα – Zintzir/Zentzir – Chain
Ζονάρ – Ζώνη – Ζonar – Βelt
Ζουβάλ – Ενα είδος καλαμπόκι – Zouval – Indian Corn
Ζουμάρ – Ζυμάρι – Zoumar – Dough
Ζουπούνα ή Ζιπούνα – Γυνακεία φωρεσιά – Zoupouna or Zipouna- Woman’s waistcoat
Ζουρνά – Μουσικό όργανο ‘ζουρνά’ – Zourna – Musical Instrument (woodwind)
Ζυγιάζω – Ζυγίζω – Zigiazo – I weigh
Ζυμοτρόν/ζούμωτρον – Λεκάνη για την ζύμη – Zimotron/Zoumotron – Cooking utensil (bowl) for making dough

Η

Hβρίζω – καθάρισμα σιταριού ή σουσάμι – ivrizo – to work on wheat or sessame seeds
‘Ηλα – Ειδικά – illa – Especially
Ήλο – Ήλιος – ilo – Sun
Hμερούνταν – Eξημερώνονται – Imerountan – Stay out till the early hours
Ήμσον – Μισό – Imson – Half
Ηνανεύω – Πιστεύω – Inanevo – I believe
Ησμαρ – Κλείσιμο του ενώς ματιού – Ishmar – Closing one eye (wink)
Hχώριν – Κάτι εσωτερικό – Ichorin – Inner part of something (απο την Ομηρική λέξη Hχώρ – Θείον αίμα)

Θ

Θελ’κόν – Θηλυκό – Thelgkon – Female
Θελκούρας – Άταχτα Κορίτσια – Thelkouras – Troublesome girls
Θεγατέρα – Κόρι – Thegatera – Daughter
Θουρμούλ – Ψίχουλο – Thoormool – Crumb
Θρημούλια ή θρυμουλόπα – Ψήχουλα – Thrimoulia/Thrimoulopa – Crumbs
Θρουμουλίζω – Κάνω κάτι κομματάκια – Throumoulizo – Break into pieces
Θύμπιρα – Θυμάρι – Thimbira – Thyme

Ι

Iατρικό’ν – Φάρμακο –Iatrikon – Medicine
Ιεύ – Ταιριάζει – Iev – It suits
Ιεύω – Ταιριάζω – Ievo – I’m suited
Ιθάκ – Στήθος της Αγελάδας – Ithak – Cow’s Breast
Ικιλικιν – Πιθαράκι – Ikilikin – Large jar
Ιλάτς – Αλοιφή φάρμακο – Ιlats -Μedicinal cream
Ιλιαεύω – Χαιδεύω – Iliaevo – To play with adoringly (hug)
Ίνας – Ένας – Inas – One eg. One person
Ινιάτ ή ινάτ – Πείσμα – Iniat or Inat – Stubborness
Ιντέρ – Έντερο – Interr – Intestine
Ιντζίρ – Σύκο – Intzir – Fig
Ιshκιζιάρτς – Επιτυχημένος –Ishkiziarts – Successful person
Ιshμάρ – Νεύμα – Ishmar – Sign
Ίshτε – Εδώ που τα λέμε – Ishte – For argument’s sake
Ισαμ’ – Ίσα – Isam – Straight
Ισάζωσε – Θα Σε Ισιώσω – Isazose – (I will) Straighten You
Ισκιζιάρτς – Έξυπνος (πετυχαίνει τους στόχους του) – Ishkiziarts – Clever
Ison – Ίsiο – Isson -Straight
Ιτέα – Ιτιά – Itea – Willow Tree

Κ

Καϊτέν – Σκοπός τραγουδιού – Κaiten – Τune of a song
Καλατσεύω – Μηλάω – Kalatsevo – Ι speak
Καλιβώνω – Πεταλώνω (βάζω πέταλα στο άλογο) – Kalivono – I shoe a horse
Καλομάνα – Γιαγιά – kalomana – Grandmother
Κανείται – Φτάνει – Kaneite – Enough
Καντουρεύω – Κοροϊδεύω- Kountourevo – To Fool (someone)
Kαράκωσε – κλείδωσε – karakose – closed
Καρβόν – Kάρβουνο – Κarvon – Charcoal
Καρδόπον – Καρδιά – Karthopon – Heart
Καρτάλ – Γεράκι/Αετός – Kartal – Falcon/Hawk
Καρτάsh – Αδελφός – Kartash – Brother
Καρτελίζω – Κομματιάζω – Kartelizo – I make into small pieces
Καρτόφα – Πατάτα – Kartofa – Potatoe
Κάτα – Γάτα – Κata – Cat
Καταμάγια – Ξύλο που χρησιμοποιείται στο καθάρισμα της στάχτης του φούρνου – Katamagia – Long piece of wood used to clean a wood fired oven
Καφκίν – Κούπα – Kafkin – Mug
Καφούλ – Θάμνος – Kafool – Bush
Κεβιαζιάς ή Κεβεζέας – Πολυλογάς – Keviazias or Kevezeas – Male who talks alot
Kέλεου – μεγάλος ποντικός – keleou – a rat
Κεμεντζέ – Ποντιακή Λύρα – Kemenche – Pontian Lyra
Κεπίν – Κύπος – Kepin – Garden
Κερκέλ – Kουλούρι – Kerkel – Round cake/sweet
Κετσιάρ – Βρόμικο – Ketsiar – Dirty
Κιαβιαζού – μία που μιλάει πολύ – kiaviazou – female who talks alot
Κιαφκίρ – Σουρωτήρι – Kiafkirr – Strainer
Κιντίν – Δειλινο – Kintin – Afternoon/Tea-time
Κιφάλ – Κεφάλι – Kifal – Head
Κλώσκουμαι – Γυρνάω – Kloskoume – I return
Κοκκία – Σιτάρια – Kokkia – Wheats
Κονεύω – Μπαίνω – Konevo – Go Into
Κορκότα – Αλεύρι απο Kαλαμπόκι – Korkota – Corn Flour
Κορτσόπον – Κορίτσι – Kortsopon – Girl
Κοσσάρα – Κότα – Kossara – Chicken
Kοτός – καλαμπόκι – kotosh – corn
Κουκουβάκα – Μανιτάρι – Koukouvaka – Mushroom
Kουνίεται – κουνιέται – kouniete – moved
Κουντώ – Σπρώχνω – Kounto – To push
Κούπα – Mπρούμυτα – Koupa – Pronely
Κουπίζω – Όταν τοποθετώ κάτι με τον πάτο προς τα πάνω – Koopizo – I move something up and down
Κουρεύω (ή γουρεύω) – Ταιριάζω – Koorevo – I assemble or turn on
Κουρτώ –Kαταπίνω – Kourto – Swallow
Kουτούνα/κοτσάνι (κεσμίκ in Turkish) -koutouna – the core of a corncob
Κρού(γ)ω – Χτυπώ – Krougo – I hit
Κουτσή – Κορίτσι – Kouchi – Girl
Κοχλακίζω – Bράζω – Kochlakizo – To fry
Κρομίδ – Κρεμίδι – Kromith – Onion
Κυλιντάρ – Ρόδα – Κilintar – Wheel
Κυλιντέρ – Kυλινδρικό (στρόγγυλο) – Kilinter – Cylindrical (circular)
Kχύνω – Ρίχνω – Kshino – I drop

Λ

Λαζούδ’ – Καλαμπόκι – Lazouth – Corn/Maize
Λαήζω – Kουνάω – Laizo – To swing or sway
Λαήν – Κανάτα – Lainn – Jug
Λαηστέρα – Kούνια – Laistera – A child’s swing
Λαϊσκουμαι – Κουνιέμαι – Laiskoumai – I move around
Λαΐστέρα – Κούνια/Κουνίστρα – Laistera – To move / Οr a lady who moves well
Λαλαshεύκουμεν – Κάνω νάζια – Lalashefkoomen – I make a sudden change (caprice)
Λαλάτς – Πέτρα – Lalats – Stone (απο την Ομηρική λέξη Λάας – Λίθος)
Λανγκεύω – Πηδώ – Langevo – To jump
Λαρώνω – Θεραπεύω – Larono – I treat or heal
Λάσκουμαι – Τριγυρνάω – Lashkoumai – I roam around
Λαχόρ – Λουρίδα – Laxor – Expensive Belt
Λελέυω – Λατρεύω – Lelevo – Adore
Λειβαδοτόπα – Λειβάδια – Livathotopa – Pastures
Λελεύω – Xαίρομαι (καποιον) – Lelevo – Rejoice at something or somebody (απο την Ομηρική λέξη Λιλαίομαι – Ποθώ, επιθυμώ)
Λεφτοκάρ – Φουντούκι – Leftokar – Hazelnut
Λίβ(ι)α – Σύννεφα – Liv(i)a – Clouds
Λίβος – Σταγόνα, σύννεφο – Livos – Drop, cloud (απο την Ομηρική λέξη Λίβομαι-Σταζω)
Λιθάρ – Πέτρα – Lithar – Stone
Λινέα – Σύρμα που κρεμούσαν τα ρούχα – Linea – Wire used to hang clothes on
Λυκομάνα – Πρόγιαγιά – Likomana – Great Grandmother
Λυρίτα – Kρίνος – Lirita –Lily (απο την Ομηρική λέξη Λύριον)
Λυστρίν – Εργαλείο – Listrin – Tool (απο την Ομηρική λέξη Λύστρον)
Λώματα – Ρούχα – Lomata – Clothes

Μ

Μαερεύω – Mαγειρεύω – Maerevo – I Cook
Mαναχός ιμ’ – Mόνος – Manahosim – By myself
Μαντζίρα/Ξύγαλα – Γιαούρτι – MantziraXigala – Yoghurt
Μάραντα – Λουλούδια – Maranta – Flowers
Mανουσάκ – Κυκλόμηνα – Manoushuk – Flower (a Violet)
Μαντζουλώνω – Μουντζουρώνω, λερώνω – Mantzoulono – I dirty
Μεντζόν – Κάποιον Φωνάζω – Mentson – Message/Order
Μιντίκ – Μικρό/Ζωηρό – Mintik – Young/Agressive
Μοθοπώρ – Φθινόπωρο – Mothopor – Autumn
Μονάζω – Φιλοξενώ – Monazo – Accomodate/provide hospitality
Μουρτάκα – Μαξιλάρι Περσών – Mourtaka – Rounded Type Persian Pillow
Μούστα – Γροθιά – Mousta – Punch
Mουτούλ – καρφί μπρωστά στο βουρκιάντ που τσιμπούσε – moutoul – pointy nail at the end of a stick used to pinch animals
Μουχαπέτ’ – Μουσικο- αντάμωμα – Mouchapet – Social Music Gathering
Μουχτερος – Γουρουν – Mouchteros – Pig
Μωμόγερος – Momogeros (see Μομογέροι – Momegoeroi) (απο την Ομηρική λέξη Ομωγέρ)

Ν

Ναηλή – Αλίμονο – Naili – God forbid/Woe betide
Nαηλή Εμέν – Aλοίμονο μου – Naili Emen – ‘Οh my god’ (exclamation)
Ναινά – Καθρέφτης – Nena – Mirror
Nαλια – Τσόκαρα – Nalia – Clogs
Ναμούσι – Συνείδηση – Namousi – Conscience
Νασάν – Τυχερέ/ή – Nussun – Lucky
Νεβίζω – Σβήνω – Nevizo – To put out (eg a light)
Νέβραξα – Έβρεξα (αόριστος του νεβράζω) – Νevraksa – I wet, soaked
Νέγκασμα / Νεγκασίαν – Κούραση – Negkasma – Tiredness
Nεγκάshκουμαι – Kουράζομαι – Nengashkoumeh – I’m tiring
Nεγκάσκουμεν – Kουράζω – Negkazoskoumen – I tire
Nεγκασμένος – Κουρασμένος – Negkasmenos – Tired man
Νέισα – Νέα – Neisa – Young Female
Νέμπεσε – Έπεσε – Νembese – Fell
Νέπε – Άνδρα (η γυναίκα τον Άνδρα) – Nepe – Male
Νεραξία/Νερεσία – Σίχαμα – Neraksia – Abhor/detest
Νεράσκουμαι – Σιχαίνομαι – Νeraskume – I am disgusted
Νεριάρ – Νερουλό – Neriar – Watery (liquid)
Νεριάσκουμεν – Συχαίνομαι – Neriaskumen – I abhor
Νεσπάλνε – Ξεχνούν – Nespalne – Forget
Νέτση (απο το νε κουτσή) – Κορίτσι – Netsi – Female
Νευράζω – Βρέχω – Nevrazo – To wet
Νέψα – Γυναίκα (α άνδρας την γυναίκα) – Nepsa – Female
Νιάτ – Ο τρόπος συμπεριφοράς (ενός ανθρώπου) – Niat – Human characteristics
Nιάτ – Σκοπός/θέληση/γνωμη – Niat – Scope/Need/Opinion
Νιαφιάς – Αναπνοή – Niafias – Breath
Nιαφιλέν ή Νεφιλέν – Άδικα ή Άσκοπα – Niafilen or Nefilen – In vain
Νιαφιλιάν – Χωρίς νόημα ή λόγο –Niafilian – Without meaning or reason
Νιφίτσα – Αρουραίος – Arouraios – Rat
Νίφτ – Πλύσου – Nift – Wash yourself
Νίφκουμαι / Νίβομαι – πλένω το πρόσοπό μου – Nivomai – To wash one’s face
Νισαλού – Αρραβωνιαστικιά – Nisalou – Fiance
Νισάν – Σημάδι – Nisan – A mark
Νισιαλί – Αρραβωνιαστικιά – Nishiali – Fiance
Νοσσάκα – Πουλάδα – Nossaka – Pullet
Nισσιαλή – Κοπέλα (γκόμενα) – Nissiali – Girlfriend
Νοΐζω – Αντιλαμβάνομαι – No-i-zo – I perceive
Νομάτ – Άτομα – Νomat – People
Νουνίζω – Σκέφτωμαι – Nounizo – I think
Νούνζον – Σκέψου – Nounzon – Think
Νούνιγμα – Σκέψη – Nounigma – To think
Ντ’έφτας ή Ντο εφτάς – Τι κάνεις – Deftas – How are you
Nτο – Tι/Tο oποιο – Ndo – What/which
Ντος – Xτύπα – Ntos – Beat/Hit
Νύφε – Νύφη – Nife – Bride
Νυφέπαρμαν – Γαμπρός και Κουμπάρος πηγαίνουν την νύφη στην εκκλησία Nifeparman – Groom and Best Man take the bride to church

Ξ

Ξαγουρεύκουμαι – Εξομολογούμαι – Ksagourefkoome – I confess
Ξάι – Καθόλου – Ksai – Never/Not At All
Ξαν – Ξανά – Ksan – Again
Ξεραχούμεν – Ξεκαρδίζομαι – Kserahoomen – Burst into laughter
Ξεριώνω – Στεγνώνω (ξηραίνω) – Kseriono – I allow to dry
Ξύγαλαν – Γιαούρτι – Ksigalan – Yoghurt
Ξύλον – Ξύλο – Ksilon – Wood
Ξύμυτος – Μυτερός/Kοφτερός – Ksimitos – Sharp/Pointy
Ξυπόλντος – Ξυπόλυτος – Ksipolntos – Barefoot
Ξύνω – Ρίχνω – Kshino – I drop

Ο

Οβάζ – Όταν κάνει η κότα αυγό – Ovaz – Brooding (chicken sitting on her eggs)
Ογραεύω – Παθαίνω – Ograevo – Something ‘Happenning’ to me
Ογώ – Eγώ – Ogo – Me
Όθεν – Που – Othen – Where
Οκνεαρία – Τεμπέλα – Oknearia – Lazy female
Oκνέας – Tεμπέλης – Okneas – Lazy male
Οκνώ – Τεμπελιάζω – Okno – I laze around
Οματιάζω – Ματιάζω – Omatiazo – I put the evil eye
Ομάττια – Μάτια – Omattia – Eyes
Ομνώ – Ορκίζομαι – Omno – I swear (on oath)
Oμούτ – Eλπίδα – Οmmout – Ηope
Oμνίσκουμε/Ορκίσκουμε – Ορκίζομαι – Omniskoume/Orkiskoume – Bind by Oath
Ονίδισμαν – Kοροϊδία – Onidisman – Mockery
Όντες – Όταν – Οndes – When
Οξαεύω – Χαιδεύω – Oksaevo – To play with adoringly
Οξοκά – Έξω – Oksoka – Outside
Οξοπίς – Πίσω – Oksopis – Back
Οπις – Πίσω – Opis – Back
Oράδ (ουδάρ) – Ουρά – Orath (Outhar) – Tail
Οράζω/Οριάζω – Προσέχω/Παρακολουθώ – Orazo/Oriazo – To follow with interest
Όραμαν – Όνειρο – Oraman – A dream
Ορίαζα – Πρόσεχα – Oriaza – I watched carefully
Οριάζω/Εριάζω – Προσέχω – Oriazo/Eriazo – I watch carefully
Oρμάνε – τα δάση – ormane – the forrest
Ορμίν – Ποταμάκι – Ormin – Small river
Ορτάρ – Χόρτο – Ortar – Grass
Ορτάρι – Kάλτσα – Ortari – Sock
Οσήμερον – Σήμερα – Osimeron – Today
Ουρανόν – Ουρανός – Ouranon – Sky
Ους – Ώσπου, έως – Ooss – Until
Ούσνα – Μέχρι – Ousna – Until
Οφίδ – Φίδι – Ofith – Snake
Οφύγον – Φύγε – Ofigon – Leave
Oψε – Εχθές – Opse – Yesterday
Oψεκές – Tις προάλλες – Opsekes – The other day

Π

Παλαλέσα – τρελλή – palalesa – crazy female
Παλαλός – Παλαβός – Palalos – Crazy male
Πάππας – Πατέρας – Papas – Father ( απο την Ομηρική λέξη Πάππας – Πατέρας, με τον τρόπο που το λέει ένα παιδί)
Παράδας – Λεφτά – Parathas – Money
Παραμερίζω – Απομακρύνομαι – Paramerizo – I lay aside
Παρλαεύω – Λάμπω/Γυαλίζω – Parlaevo – I shine/I glow
Παρχάρ – Οροπέδιο – Parxar – an outdoor expanse of land.
Παρχαρομανα – Γυναίκα που πρόσεχε το παρχάρ – Parxaromana – A woman who attends to cows and animals
Πατήτσια – φασολάκια – patitsia – broadbeans
Πατσί – Αδερφή – Patchi – Sister
Παχchίchα – Πεταλούδα – Pahchicha – Butterfly
Πεγάδ – Πηγάδη – Pιgath – A Well
Πεγαδομάτε – Μάτι του Πηγαδιού – Pegathomate – Opening of a Well
Πεκιάρτς – Γεροντοπαλίκαρο (ή ανήπαντρος) – Pekiarts – Old but Strong Man (or single man)
Πελιαεύω – Oργώνω – Peliaevo – I plough
Περισιάν – Ακατάστατος / Aτημέλητος – Perishan – Ruin/Wreck
Περισάντς – Tαλαιπωρημένος, τυρρανισμένος – Perishants – Backward (male)
Πεshκίρ – Πετσέτα – Peshkir – Towel
Πεshλιαεύω – Ανατρέφω(Mεγαλώνω) – Peshliaevo – I grow
Πεσλεεύω – Θρέφω – Pesleevo – To feed or nourish
Πεχλιβάν – Παλικαράς – Pechlivan – Wrestler
Πίλικο – Φάκελο – Piliko – Envelope
Πιλπίλ – Tο «μπλαμπλα» – Pilpil – Articulate
Πιπίλ – Σπόρο – Pipil – Seed
Πλημύν – Tροφή ζώων – Plimin – Food for an animal
Πλουμίζω – Kεντώ – Ploomizo – I embroider
Ποδάρ – Πόδη – Pothar – Foot
Πoίσον – Κάνε – Pison – Do
Ποζεύω – Σβήνω – Pozevo – I extinguish
Πολεμώ – Προσπαθώ – Polemo – I try
Ποσκευαρίζω – Συμμαζεύω – Proskevarizo – Collect/Organise
Πουμ’πούλ – Πούπουλο – Poompool – Feather
Πουργού – Μικρί σήδερο για τρυπάνι – Pourgou – Drill Bit
Πουρπουρίζω – Λάμπω/Γυαλίζω – Pourpourizo – I shine/I glow
Πούρτσουκλη – Καρότο – Poortsookli – Carrot
Πουσμανέυω / Επουσμάνεψα – Μετανιώνω – Pushmanevo – I regret
Πουτσάχ – Γωνία δωματίου – Poutsach – Corner of a room
Πουτσή – Κορίτσι – Poutsi – Girl
Πυρίφτε – Ξύλο που έριχναν το ψώμι – Pirifte – Wood with long handle used to take bread out of a woodoven

Ρ

Ραγκάν – Κορυφή του Βουνού – Rangkan – Summit of a Mountain
Ρακάν – Μικρό Ύψωμα – Rakan – A small mountain/rise
Ρακίν – Ρακί – Raki – Kind of brandy
Ράμμαν – Κλωστή – Raman – Thread (string)
Ράshα – Ωμος – Rasha – Shoulder
Ραshία – Βουνά – Rashia – Mountains
Ραshίν – Βουνό – Rashin – Mountain
Ραshόπουλο’ν – Πυλί του βουνού(πουλί του βουνού) – Rashopoulon – Entrance (gate) to a mountain (Mountain Bird)
Ραφίδ – Χοντρή κλωστή – Rafith – Thick string
Ραχνά – Αράχνι – Rachna – Spider
Ρεβόλ – Είδος πιστολιού – Revol – Revolver
Ριγώ – Κρυώνω – Rigo – I get cold
Ρίζα μ’ – Ρίζα μου (χαϊδευτικό, χρήση όπως το πουλί μ’) – Rizam – My ‘deep’ love
Ρούζω – Πέφτω – Rouzo – I fall
Ρουκάν – Εκχιονιστήρας – Roukan – Snow Shovel
Ρωθωνίζω – Ροχαλίζω – Rothonizo – To snore
Ρωμέισα – Ρωμιά – Romeissa – Roman Woman

Σ

Σα – Στα – Sa – At
Σαεύω (ή Ισιαύω) – Υπολογίζω – Saevo – To calculate
Σαλαχανέας – Αυτός που τριγυρίζει όλη μέρα – Salahaneas – A male who roams around a lot
Σαλαχανού – Μία που τριγυρνάει πολύ – Salaxanou – Α female who roams alot
Σαμαρτσούκ(Σαμαρτσούχ) – Ένα είδος δέντρο – Samartsouk – A type of tree
Σάντιλα – Kαθώς – Santila – As
Σαντούγ – Σεντούκι – Santoug – Coffer
Σαρεύω – Περικυκλώνω ή μεταφορικά ‘Με αρέσει’– Sarevo – I encircle, or metaphorically ‘I like’
Σαταshεύω – Πειράζω ή Τσιγκλίζω – Satashevo – Tease
Σαρί – Ξανθό – Sari – Blonde
Σαφλάς – Σάλια – Saflas – Saliva
Σαφλέας – Σαλιάρης – Safleas – Saliva (dribbler) male
Σαχτάρ – Στάχτι – Sachtar – Ash
Σαχταρού – Σταχτοπουτα – Sachtarou – Cinderella
Σεβάσκομαι – Σέβομαι – Sevaskoume – I respect
Σεβντά (Τουρκικό) – Αγάπη – Sevnda – Love
Σεβνταλής – Ερωτευμένος – Sevntalis – (male) In Love
Σεβνταλία – Eρωτιάρικα – Sevdalia – Referring to love
Σεβνταλού – Ερωτευμένη – Sevntalou – (Female) In Love
Σείρω – Να Πετάξω – Siro – To Throw
Σεκέρ – Ζάχαρη – Sheker – Sugar
Σεκεύω – Ξηλώνω – Shekevo – To unstitch
Σεούτ/Σεκιούτ – Ιτιά – Seoot/Sekioot – Willow Tree
Σερεύω – Μαζεύω – Sherevo – To collect
Σερίν (Τουρκικό) – Ίσχιο – Sherin – Shade
Σέφτελος – Χαζός – Seftelos – Stupid (male)
Σην – Στην – Sin – At
Σhελέκ – Δέμα με ξύλα που τα κουβαλούσαν στην πλάτη – Shelek – A bag placed on one’s back to carry wood
Shιαshιρεύω – Μπερδεύομαι – Shiashirevo – To confuse oneself
Shίλε(α) – Χείλια – Shileh(a) – Lips
Shίνα – Πόντος (στο ύφασμα) – Shina – A stitch in material
Σιασιουρεμένος – Μπερδεμένος – Shiashiouremenos – Confused (male)
Σιάπκα/Σιάφκα – Καπέλλο – Shiapka / Shiafka – Hat
Σιλεφτέρ – Σφουγγαρόπανο – Silefter – Sponge or Cleaning Cloth
Σιλεύω (Σπογγίζω) – Σφουγγαρίζω – Silevo (Spongizo) – I sponge or wipe
Σιρ – Πετάω – Sir – To Throw
Σίρον – Πέτα – Siron – Throw
Σισιάν/Σισάν/Σισέν – Μπουκάλι – Shishian/Shishan/Sishen – Bottle
Σιφτέν – Στην αρχή – Siften – The beginning
Σκαλώνω – Ξεκινώ – Skalono – I begin
Σκαμνίν – Σκαμνή – Skamnin – A Stool
Σκολέκ – Σκουλίκι – Skolek – Worm
Σκοτία – Σκοτάδι – Skotia – The Dark
Σκουντουλίζω – Μοσχοβολώ – Skountoulizo – I Smell Nice
Σκωτούσαι – Σκοτώνεσαι – Skotousai – Kill/Harm oneself
Σκούμαι – Σηκώνομαι – Skoume – I stand up
Σκυλάζω – Βρωμάω – Shkilazo – I stink
Σοεύω – Κλέβω – Soevo – To steal
Σολίκ – Kαλή παρέα – Sholik – Good company
Σορός – Δάση – Soros – Woods
Σούκ – Σήκω – Sook – Get Up
Σουμάδεμαν – Αρραβώνας – Soumatheman – Engagement
Σουμά σ’ – Κοντά σου – Souma s’ – Close to you
Σουμπούλα – η κουνιστή και όμορφη – Soumboula – Beautiful «dancing» Woman
Σουμώνω – Πλησιάζω – Soumono – I approach
Σουρούκ/Σουρούχ – Μακρύ ίσιο ξύλο για διάφορες χρήσεις – Soorook or Soorooch – A long straight piece of wood with many uses
Σουφρά – Tραπεζομάντιλο – Soofra – Tablecloth
Σοχάγα/Σοκκάκι – Μικρό δρομάκι – Sochaga/Sokaki – Little Street
Σον – Χιόνι – Shon – Snow
Σος – Σιωπή – Soss – Be Quiet
Σπάζω – Σφάζω – Spahzo – I slaughter
Σπαλίζω – Κλείνω – Spalizo – Close
Σπάνω (ή chατλατιρεύκουμεν) – Eκρήγνυμαι – Spano (or Chatlatirefkoumen) – I break out/explode
Σπαριέλ – Σουτιέν – Spariel – Bra
Σπάσον – Σκάσε – Spason – Full (of food)
Σπογγίζω (Σιλεύω) – Σφουγγαρίζω – Spongizo – I sponge or wipe
Στα/Αστά ή Εστά – Σταμάτα/Περίμενε – Sta/Asta or Esta – Stop or Wait
Σταλήγουμαι – Σταματώ – Staligoumeh – To stop
Στάλλη – Στέλλα – Stalli – Stella
Στούπιτσα – Είδος χορταρικού με ξινή γεύση.- Stoopitsa – Type of grass with a bitter taste
Σταυρίτης – Σεπτέμβριος – Stavritess – September
Σταφύλε – Σταφύλια – Stafyleh – Grapes
Στόλ – Τραπέζι – Stoll – Table
Στούδ – Κόκκαλο – Stooth – Bone
Στράτα – Δρόμος ή Πεζοδρόμιο – Strata – Road or Walkway
Στύλον – Στέλιος – Stillon – Stellios
Συντζεύω – Μιλώ – Sintzevo – I Talk
Σωρεύω – Μαζεύω/Μαζεύομαι – Sorevo – I collect/Gather
Σως – Σιωπή – Sos – Quiet

Τ

Ταβίζουμε – Μαλώνουμε – Tavizoume – We quarrel
Ταγιανίζω – Aντέχω – Taiyanizo – I Endure
Ταπιάτ – Χαρακτήρα – Tapiat – Character
Ταρά(γ)ουμαι – Aνακατεύομαι – Taraoume To Interfere (get involved)
Ταράζω – Ανακατεύω – Tarazo – Stir/Mix
Tαραήλτς ή ταραήλες – Το ουράνιο τόξο – Τarailts – Rainbow
Tαραπουτζίζ – Χοροπηδάω – Tarapoutziz – Happily Dancing
Τελένω – Τελειώνω – Teleno – Finish
Τεμέτερον – Δικό Μας – Temeteron – Ours
Τ’εμόν – Δικό Μου – Temon – Mine
Τ’εσόν – Δικό Σου – Teson – Yours
Τέρεν – Κοίτα – Teren – Look
Tέρτ’ – Bάσανο – Tert – Torture
Τερώ – Kοιτάζω – Tero – I watch
Τερώσε – Σε Κοιτώ – Terose – I look at you
Τέσιν – Tαϊρι – Tesin – Pair
Τεστόπον – Στάμνα – Τestοpon – Water bag
Τετές – O πατέρας – Τetes – Father
Τιαζεύω – Χάνομαι,φεύγω – Tiazevo – To lose oneself, to leave
Tιαντζίφ – Γάζα – Tiantziff – Guaze
Τιαριαζή – Ζυγαριά – Tiariazi – Weighing Scales
Τιασπήγ – Μπεγλέρι – Tiaspig – Worry-beads
Τιδέν – Τίποτα – Tithen – Nothing
Τιζεύω – Bάζω στη σειρά – Tizevo – To Place in Order (organise)
Τίκαλην – Ξύλο που μαζευε φρουτα κατεφθειαν απο το δεντρο,διλαδι ηταν ξυλο και
στο τελος του ειχε πανινο σακουλακι και εκει μεσα πεφτανε τα φρουτα – Tikalin – Piece of wood with small pouch used to pick fruit from trees
Toζ – Σκόνη – Toz – Dust
Τονάτεμαν – Στόλισμα – Tonateman – Decoration
Τοπλαεύω – Συμμαζεύω,μαζεύω – Toplaevo – To gather
Τορ – Δίχτυ – Torr – Web
Tόρε(α) – Τα δίχτυα – Torre(a) – Webs
Τοσπαγάνος – Χελώνα – Tospaganos – Turtle
Τουζάχ – Παγίδα – Touzach – A Trap
Τουshμάνος – Εχθρός – Toushmanos – Enemy
Τουshμάν – Εχθρός – Toushman – Enemy
Tούτια – toutia – ειδικό φρούτο απο δέντρο – Toutia – a type of fruit from a tree
Τρανίνω – Mεγαλώνω – Tranino – To grow
Tροsh – Ένα είδος φυτού απ’όπου έκαναν μαγιά – Trosh – Food ingredient from a plant
Τσαίζω – Φωνάζω – Chaizo – Shout
Τshακλία/Τσακλιπάτεα/Τσατλαζούδας – Τα ποπ κορν – Tshaklia/Tshaklipatea/Tshatlazouthas – Pop Corn
Τσακούτς – Σφυρί – Tsakouts – Hammer
Τσακωμένος – Σπασμένος – Tsakomenos – Βroken
Τσαμουρένεν τεστόπον – Xωμάτινη στάμνα – Tsamourenen Testopon – Clay Water Bag
Τσαμουροζόμ – Λασπόνερο – Tsamourozom – Muddy water
Τσαμπλίζω – Kάνω ματάκια – Tsamplizo – To make eyes (eye contact)
Τσανγκλίζω – Βρέχω,πιτσιλάω – Tsanglizo – To sprinkle, (water)
Tσάνι μ’ – Παραχαϊδεμένο μου – Τsani m’ – Μy beloved/pampered
Τσάντσαρος – Αράχνη – Tsantsaros – Spider
Chαμπλίζω – Το κλείσιμο των ματιών – Champlizo – I close my eyes
Chαρτάγ – Υπόστεγο – Chartagh – Shed
Chατλατιρεύω – Σκάω (ενεργ.φωνή) – Chatlatirevo – I’m exhausted
Chιαμντιάκ – Σώμα – Chiamntiak – Body
Chιαπιάρ – Περίφραξη – Chapiar – Fencing
Τσατσαλοκέφαλος – Φαλακρός – Tsatsalokefalos – Bald
Τσάτσαλος – Γυμνός – Tsatsalos – Naked
Τσαχούρ – Ξανθό/Σταχτί – Tsachour – Fair or Ash in Colour
Τσίπ – Πολύ – Tsip – Very
Τσιπλάχ’ς – Γυμνός (επίσης Φτωχός) – Τsiplachs – Naked (or poor)
Chάπας – Παλαμάκια (χειροκρότημα) – Tchapas – Handclap
Τσουρώνω – Κλείνω – Tsourono – To close
Τσαραπίζω – Γραντζουνάω – Tsarapizo – Scratch
Τσαρτιλίζ – Σπινθηρίζει – Tsartiliz – Twinkle
Tσαφίζω/τσαφίουμαι ή κνέσκουμαι – ξίνομαι – Tsafizo-Tsafiomai or Kneshkoume – Scratch myself
Τσάχ – Tζάκι – Tchach – Fireplace
Τσερίζω – Σκίζω – Τserizo – Τear
Τσηκάρ – Συκώτι – Tchikar – Liver
Tσιλιάζω – Σκεπάζω – Τsiliazo – Ι cover
Τσιλίδ’ – Kάρβουνο – Tsilith – Coal (απο την Ομηρική λέξη Κιλίδιον – Καυστικό)
Τσιλντεύω – Κατουράω – Tsilntevo – Το Urinate
Tσαμούρια – Λάσπες – Tchamouria – Mud
Tσίας – Σπίθες – Tsias – Sparks
Τσιλίδια – Κάρβουνα – Tsilithia – Coal
Τσιλντεύω (Τσλντεύω) – Κατουρώ – Tsilntevo (Tslntevo) – Ι urinate
Tσιμίσκος – Hλίανθος – Tsimiskos – Sunflower
Τσιρώνω – Aκυρώνω – Tsirono – I cancel
Τσιτσάκ ή Τσιτσέκ (Τουρκικό) – Λουλούδι – Tchitchak or Tchitchek – Flower
Τσουμίζω – Sτραγγίζω – Tsoumizo – To Strain
Τσουμούρ – ψύχουλα απο ψωμί μαζί με λάδι τιγανητό – tsoumour – bread crumbs and bread fried
Τσούνα – Σκύλα – Tsouna – Roaming Female Dog
Τσουπώνώ – Πωματίζω – Tsoupono – To cork (plug)
Τσουρμουλίζω – Tσιμπάω,χουφτώνω – Tsourmoulizo – To pinch (or handful)
Τυλίζω – Tυλίγω – Tilizo – I wrap

Υ

Yείαν – Υγεία – Ian – Ηealth.
Υλάζω – Γαβγίζω (λέω κάτι δυνατά) – Ilazo – To Bark (shout loudly)
Υλίζω – Στραγγίζω – Ilizo – To Strain
Υλιστόν – Στραγγιστό γιαούρτι – Iliston – Drained Yoghurt
Ύψωμαν – Αντίδωρο – ipsoman – Holy bread

Φ

Φα – Φάε – Fa – Eat
Φάβατα – Κουκιά – Favata – Broadbeans
Φαντάλα – μια που μιλούσε πολύ – fantala – lady who spoke too much
Φάζω – Ταϊζω – Fazo – Feed
Φο(γ)ούμαι – Φοβάμαι – F-ou-me – I’m scared
Φουρκίγουμαι – Πνίγωμαι – Fourkigoumeh – To choke
Φουρκίζω – Πνίγω – Fourkizo – To strangle, to choke, or to drown
φουρνίν – φούρνος – fournin – Oven
Φουρνός – Βάτραχος – Fournos – Frog
Φουshκαλίδ – Φουσκάλα – Fooshkalith – Cold Sore or Blister
Φουτίν – Κρυφό κλάσιμο – Foutin – Fart in Hiding
Φρανταλα – Όμορφη γυναίκα – Franatala – Cheerful/Nice (female)
Φτερία – Φτέρη – Fteria – Fern
Φτίζμα – Σάλιο – Ftizma – Saliva
Φτουλακίζω – Aγχόνομαι – Ftoulakizo – To become depressed
Φτουλίζω – Ξεπουπουλιάζω, μαδάω – Ftoulizo -
Φωλέαν – Φωλιά – Folean – Nest
Φωταχτερέας – Φωτισμένoς (λάμπει) – Fotaxtereas – Beautiful or Nice (male)
Φωταχτερού – Φωτισμένη (λάμπει) – Fotaxterou – Beautiful or Nice (female)
Φωτίshε(α) – Τα βαφτίσια – Fotishe(a) – Baptism

Χ

Χαchιάτια – Eργαλεία – Hatchiatia – Tools
Χαζίρ – Ωραία(καλά) – Hazir – Nice(good)
Xαθ – Χάσου – Chath – (get) lost
Xαιρετίας – Χαιρετισμούς – Cheretias – Greetings
Χαλχαλώνω – Χάνω την δύναμή μου – Halhalono – I lose my strength
Χαμούφτας – Φράουλα – Xamouftas – Strawberries
Χαντιλιάγουμαι – Γαργαλιέμαι – Hantilιaume – Ticklish
Χαντιλιάζω – Γαργαλάω – Hantiliazo – Tickle
Χαντόσχερο – Σκαντζόχηρος – Chandoschero – Hedgehog
Χαραπωμένον – Χαλασμένο – Charapomenon – Ruined
Χαραπώνω – Χαλάω – Charapono – I ruin
Χαρεντερίζω – Χαροποιώ – Harenterizo – I cheer
Χαρτσένια – Eντόσθια – Chartsenia – Offal
Χασεύω/ζεματώ – Καίω – Chasevo/Zemato – I burn
Χάταλον – Παιδί – Hatalon – Child (απο την Ομηρική λέξη Χαταλός – Παιδίον)
Χαψία – Ψάρια – Hapsia – Fish
Χαψίν – Γαύρος – Chapsin – Anchovie
Χείλε – Xείλια – Shile – Lips
Χείλε – Χίλια – Shile – 1000
Χερ’ – Χέρι – Sher – Hand
Χερόπον – Χέρι – Sheropon – Hand
Χλαγού – Πλάστης για το άνοιγμα φύλλων ζύμης – Hlaoo – Rolling-pin
Χοβλιάβω – Όταν απειλώ κάποιον με μιά κίνηση – Hovliavo – Sudden movement
Χολιάshκουμαι – Θυμώνω – Choliashkoumeh – I’m getting angry
Χολχόλε – Χόρτα – Cholchole – Grass
Χορτλάχτς – Βρυκόλακας – Hortlakhts – Vampire/ghost
Χοshέτ – Σκουπίδι – Hoshet – Rubbish
Χουζάρ – Πριόνι – Chouzar – Cutting Saw
Χουλέν – Θερμό/Ζεστό – Houlen – Warm/Hot
Χουλιάρ – Κουτάλι – Chouliar – Spoon
Χουσμέτ – Εξυπηρέτηση – Housmet – Service
Χρα – Χρώμα προσώπου – Ηra – Face colour (απο την Ομηρική λέξη Χρως – Χρώμα)
Χτήνον – Αγελάδα – Xtinon – Cow

Ψ

Ψαλαφώ – Ζητώ – Psalafo – To Ask
Ψεζνός – Χθεσινός –Pseznos – Yesterday’s
Ψη – Ψυχή – Pshi – Soul
Ψη μ’ – Ψυχή μου – Pshim – My Soul
Ψυλλίζω – Ψάχνω ψύλλους (το λέμε και για να δηλώσουμε πως ψάχνουμε εξονυχιστικά) – Psilizo – I’m searching for fleas (or searching for something small or a minor detail)
Ψωμίν – Ψωμί – Psomin – Bread

Ω

Ωβάζω – Κάνω αυγά – Ovazo – To lay/make eggs
Ωβάζνε – Kάνουν αυγά – Ovazneh – They are laying/making eggs
Ωβοτάραχον – Ταραμάς,χαβιάρι – Ovatarachon – Caviar
Ωβό – Αυγό – Ovo – Egg
Ωβόν – Αυγό – Ovon – Egg
Ωβόππα – Μικρά Αυγά – Ovopa – Little Eggs
Ωμίν – Ώμος – Omin – Shoulder
Ώμνησα – Ορκίστηκα – Omnisa – To swear (on oath)
Ωράζω (Ωριάζω) – Προσέχω ένα μέρος – Orazo (Oriazo) – To concentrate on one thing
Ώρα(εα)σον – Κοίτα – Οra(ea)son – Look
Ωρίασον – Μην τυχόν – Oriason – Be careful not to (Don’t you dare)
Ωσπουτά – Μέχρι – Ospouta – Until
Ωτιν – Αυτί – Otin – Ear
Ωφ – Επιφώνημα πόνου/στεναχώριας – Off – Said when exhausted/in pain
Ωφλαεύω – Αναφωνώ την λέξη ‘Ωφ’ – Oflaevo – To say the word ‘Ωφ’ (see meaning of ‘Ωφ’)

με ένα μεγάλο χάρτινο κουτί.

Χωρίς να μιλήσει, πήρε από την χάρτινη κούτα ένα άδειο γυάλινο βάζο

και άρχισε να το γεμίζει με μικρές πέτρες.

Οι μαθητές τον κοιτούσαν με απορία.

Όταν το βάζο δεν χωρούσε άλλο ρώτησε:
-Είναι γεμάτο το βάζο;

Και οι μαθητές απάντησαν
-Ναι είναι γεμάτο.

Αυτός χαμογέλασε και χωρίς να μιλήσει, πήρε από τη χάρτινη κούτα

ένα σακουλάκι με μικρά βότσαλα και άρχισε να γεμίζει το βάζο,

το κούνησε λίγο και τα βότσαλα κύλησαν

και γέμισαν τα κενά μεταξύ των πετρών.

Αυτός χαμογέλασε πάλι και χωρίς να μιλήσει, πήρε από τη χάρτινη κούτα

ένα σακουλάκι με άμμο και άρχισε να την αδειάζει μέσα στο βάζο.

Η άμμος χύθηκε και γέμισε όλα τα κενά

μεταξύ των πετρών και των βότσαλων.

Όταν το βάζο δε χωρούσε άλλο, ρώτησε:
-Είναι γεμάτο το βάζο;

Αυτός χαμογέλασε πάλι και χωρίς να μιλήσει πήρε από την χάρτινη
κούτα δύο μπουκάλια μπύρες και άρχισε να τα αδειάζει μέσα στο βάζο.

Τα υγρά γέμισαν όλο το υπόλοιπο κενό του βάζου.

Όταν το βάζο δεν χωρούσε άλλο, ρώτησε:
-Είναι γεμάτο το βάζο;

1. Οι πέτρες είναι τα πιο σημαντικά στη ζωή σας, οικογένεια,

ο σύντροφός σας, τα παιδιά σας, η υγεία σας, οι καλοί σας φίλοι.

Είναι τόσο σημαντικά που ακόμα κι αν όλα τα υπόλοιπα λείψουν,

η ζωή σας θα εξακολουθήσει να είναι γεμάτη.

2. Τά βότσαλα είναι τα άλλα πράγματα που έρχονται στη ζωή μας,

όπως οι σπουδές, η δουλειά μας, το σπίτι μας,

το αυτοκίνητό μας, τα στερεοφωνικά μας.

Αν αυτά τα βάλετε πρώτα στο βάζο δεν θα υπάρχει χώρος

για τις πέτρες,τα σημαντικά της ζωής.

3. Η άμμος είναι όλα τα υπόλοιπα τα πολύ μικρά της ζωής.

Αν βάλεις πρώτα άμμο στο βάζο, δεν θα υπάρχει χώρος

ούτε για τις πέτρες αλλά ούτε για τα βότσαλα.

Το βάζο είναι η ζωή σας.

Αν ξοδεύετε χρόνο και δύναμη για μικρά πράγματα,

δεν θα βρείτε ποτέ χρόνο για τα πιο σημαντικά.

Ξεχωρίστε ποια είναι τα πιο σημαντικά για την ευτυχία σας.

Μιλήστε με τους γονείς σας, παίξτε με τα παιδιά σας,

απολαύστε τη ή το σύντροφό σας, προσέξτε την υγεία σας,

χαρείτε με τους φίλους σας.

Πάντα θα υπάρχει χρόνος για γνώση και σπουδές,

πάντα θα υπάρχει χρόνος για εργασία, πάντα θα υπάρχει χρόνος

για να φτιάξετε το σπίτι σας, το αυτοκίνητό σας, τα στερεοφωνικά σας.
Όμως να φροντίσετε για τις πέτρες πρώτα. Ξεχωρίστε τις προτεραιότητες.

-Χαίρομαι που ρωτάς.

Θα σας πω.

Δεν έχει σημασία πόσο γεμάτη είναι
η ζωή σας, δεν έχει σημασία πόσο στριμωγμένος είσαι,

γιατί πρέπει να ξέρεις ότι :

ΠΑΝΤΑ ΘΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΛΙΓΟΣ ΧΩΡΟΣ

ΓΙΑ ΔΥΟ ΜΠΥΡΙΤΣΕΣ!

Ώρα 0.
Από τη μήτρα στην αγκαλιά σας.
Το τέλος του τοκετού πλησιάζει… Το μωρό σας θα αντικρίσει τον κόσμο και αμέσως θα βρεθεί, ασφαλές και ζεστό, στην τρυφερή αγκαλιά σας. Ένα μοναδικό δώρο ζωής που μπορείτε να προσφέρετε στο μωρό σας είναι η συλλογή αίματος από τον ομφάλιο λώρο, κάτι που θα γίνει στη διάρκεια του τοκετού. Το αίμα αυτό περιέχει αρχικά κύτταρα του οργανισμού του μωρού, που μπορούν να χρησιμοποιηθούν αν παρουσιαστούν σοβαρά προβλήματα υγεία στο ίδιο το παιδί και ενδεχομένως σε κάποιο αδερφάκι του. Ο γυναικολόγος σας πρέπει να είναι ενημερωμένος για την απόφαση σας ώστε να δρομολογηθούν οι κατάλληλες διεργασίες την ώρα του τοκετού.

Ημέρα 1η
Η αρχή της ζωής!
Η γέννηση του πολυαναμενόμενου μωρού σας είναι γεγονός και σιγά-σιγά αρχίζετε να το συνειδητοποιείτε. Το αγγίξατε, το κρατήσατε στην αγκαλιά σας, το μυρίσατε, το χαϊδέψατε, το κανακέψατε…. Μια υπέροχη περιπέτεια ζωής ξεκίνησε ήδη και θα κρατήσει για πάντα.

Ημέρα 2η
Το πρώτο μου ημερολόγιο.
Μπορεί τώρα να πιστεύετε με βεβαιότητα πως θα θυμάστε με όλες τις λεπτομέρειες τις πρώτες μέρες της ζωής του μωρού σας, αλλά η αλήθεια είναι πως οι περισσότεροι γονείς ξεχνούν πολλά γεγονότα (η κούραση, η αγωνία για το πρωτόγνωρο και ο καταιγισμός νέων εμπειριών δεν βοηθούν καθόλου τη μνήμη μας). Ένα πολύ ωραίο δώρο, λοιπόν, που μπορείτε να ζητήσετε από τους αγαπημένους σας ή να κάνετε εσείς στον εαυτό σας, είναι ένα ημερολόγιο όπου θα καταγράφετε όλες τις μικρές και μεγαλύτερες προόδους στη ζωή του μωρού, όλες του τις «πρωτιές» αλλά και τις σκέψεις και τα συναισθήματα σας αυτή την περίοδο.

Ημέρα 4η
Πόσο νυστάζω!
Η κύρια δραστηριότητα του νεογέννητου είναι να κοιμάται και μπορεί να περνά κοιμισμένο μέχρι και 20 ώρες την ημέρα. Πολλά νεογέννητα ξυπνούν μόνο για να φάνε και ξανακοιμούνται αμέσως μετά (ή, συχνότερα, κατά τη διάρκεια του γεύματος τους) ενώ άλλα νυστάζουν τόσο που σχεδόν δεν ξυπνάνε καθόλου τις πρώτες μέρες. Μην σας ανησυχεί αυτό, η φύση έχει προβλέψει ώστε να ξεκουραστείτε εσείς και το μωρό σας από την περιπέτεια του τοκετού. Αν το παιδί σας έχει γεννηθεί πρόωρα, μπορεί ο παιδίατρος να σας συστήσει να το ξυπνάτε κάθε 2-2,5 ώρες για το γεύμα του μέχρι να φτάσει στο βάρος των τριών κιλών.

Ημέρα 5η
Μαζί στο σπίτι.
Η επιστροφή στο σπίτι συνοδεύεται από ανάμεικτα συναισθήματα, χαρά και ανυπομονησία από τη μια πλευρά, αγωνία και άγχος από την άλλη. Προσπαθήστε να είστε όσο το δυνατόν πιο ήρεμη. Όλες οι γυναίκες πέρασαν τις πρώτες ημέρες του πανικού στο σπίτι με το πρώτο τους παιδί και όλες τα πήγαν μια χαρά. Γιατί όχι κι εσείς!

Ημέρα 6η
Η περιποίηση του αφαλού.
Για να «πέσει» το κολόβωμα του κομμένου ομφάλιου λώρου και να αποκαλυφθεί ο αφαλός του μωρού σας, θα χρειαστούν γύρω στις 10 ημέρες. Το κολόβωμα θα ξεραθεί και θα κλείσει πολύ γρηγορότερα αν το αφήνετε όσο περισσότερο γίνεται εκτεθειμένο. Κυρίως, αποφύγετε να το σκεπάζετε με πλαστικά βρακάκια και πάνες και, αν βραχεί, φροντίστε να το στεγνώσετε καλά. Προτού φύγετε από το μαιευτήριο θα σας έχουν δείξει πως να το καθαρίζετε, αλλά θα σας δείξει ξανά ο παιδίατρος σας στην πρώτη επίσκεψη. Συνήθως καθαρίζουμε απαλά το κολόβωμα και την περιοχή γύρω του με βαμβάκι εμποτισμένο με καθαρό οινόπνευμα και προτού ντύσουμε ξανά το μωρό βεβαιωνόμαστε πως έχει στεγνώσει καλά η περιοχή. Αν παρατηρήσουμε ερεθισμό, πρήξιμο ή ροή πύου από το κολόβωμα, θα πρέπει να επικοινωνήσουμε με τον παιδίατρο αμέσως.

Ημέρα 7η
Η επίσκεψη του παιδιάτρου.
Από εδώ και πέρα ο παιδίατρος θα γίνει ένας από τους πιο κοντινούς σας συμβούλους και η σχέση αυτή θα ξεκινήσει τις πρώτες μέρες μετά την επιστροφή από μαιευτήριο. Συνήθως, ο γιατρός επισκέπτεται τα νεογέννητα στο σπίτι ή θα σας ζητήσει να πάτε στο ιατρείο του κάποια στιγμή που δεν θα υπάρχουν μεγαλύτερα παιδιά στην αναμονή, ώστε να μην κολλήσει το μωρό σας κάποια ίωση. Τι θα ελέγξει στην πρώτη επίσκεψη:
Θα κάνει μια γενική εκτίμηση της σωματικής διάπλασης, του μυΪκού τόνου και των αντανακλαστικών του μωρού.
Θα το ακροαστεί και θα ελέγξει τα γεννητικά του όργανα, τη μύτη και τα αφτιά.
Επίσης, θα σας μιλήσει γενικά για τη φροντίδα του μωρού, τη διατροφή του, για τις συνθήκες στο περιβάλλον του σπιτιού (θερμοκρασία, αερισμός του χώρου και κυρίως την αποφυγή επισκέψεων) και θα είναι στη διάθεση σας για τυχόν απορίες (δεκάδες!).
Ημέρα 8η
Κι αν κρυώνει;
Ένας γενικός κανόνας, που μπορεί να σας βοηθήσει όλο το επόμενο διάστημα, είναι πως το μωρό σας χρειάζεται τα ίδια ρούχα με εσάς, συν ένα «στρώμα» παραπάνω. Αν δηλαδή εσείς είστε εντάξει όταν κάθεστε στον καναπέ σας φορώντας ένα μπλουζάκι και μια λεπτή ζακέτα, τα ίδια θα χρειάζεται το μωρό σας (το φανελάκι του, ένα λεπτό φορμάκι και μια ζακέτα ή μια κουβέρτα με αραιή πλέξη). Όταν είναι ξύπνιο στο κρεβάτι ή στο ριλάξ του μπορείτε να του ρίχνετε ένα φανελένιο σεντονάκι ή μια λεπτή κουβέρτα στα πόδια του, ενώ όταν το σηκώνετε από το κρεβάτι μπορείτε να του βάζετε αραιοπλεγμένα καλτσάκια πάνω από το φορμάκι και μια λεπτή ζακέτα.

Ημέρα 9η
Ώρα για καθαριότητα.
Τώρα το χειμώνα δεν είναι απαραίτητο να κάνετε κάθε μέρα μπάνιο το μωρό σας και το λούσιμο μπορεί να γίνεται μια με δύο φορές την εβδομάδα. Καλό είναι όμως να καθαρίζετε καθημερινά το πρόσωπο του και τα μάτια του. Για το πρόσωπο θα χρησιμοποιήσετε μια νωπή, μαλακή πετσέτα. Μην ξεχάσετε την περιοχή κάτω από το λαιμό του αλλά σκουπίστε τη καλά με μια στεγνή πετσέτα για να μην ερεθιστεί. Όταν μεγαλώσει λίγο και αρχίσει να κάνει χαριτωμένες «δίπλες» κάτω από το λαιμό, θα χρειάζεται σχολαστική καθαριότητα και μεγάλη προσοχή στο στέγνωμα για να μην συγκαεί. Οι ίδιες οδηγίες ισχύουν και για όλη την περιοχή γύρω από τα γεννητικά όργανα. Για να καθαρίσετε τα μάτια βρέχετε λίγο βαμβάκι με δροσερό, βρασμένο ή αποστειρωμένο νερό και σκουπίζετε το κάθε μάτι, επάνω και κάτω, από την εσωτερική προς την εξωτερική γωνία. Χρησιμοποιείτε άλλο βαμβάκι για κάθε σκούπισμα και κάθε μάτι, για να μην εξαπλωθεί τυχόν μόλυνση.

Ημέρα 10η
Βουλωμένη μυτούλα; Υπάρχει λύση!
Το μωρό δεν μπορεί βέβαια να φυσήξει τη μύτη του και μια βουλωμένη μύτη μπορεί να εμποδίσει σε σημαντικό βαθμό τον ύπνο του. Εντάξτε τον καθαρισμό της μύτης στη βραδινή σας ρουτίνα, ρίχνοντας μερικές σταγόνες ειδικό διάλυμα με φυσιολογικό ορό ή νερό θάλασσας σε κάθε ρουθούνι του μωρού.

http://mammael.blogspot.com/2010/02/100.html